Ἐξηκίας ὁ τὸν Ἄμπελον Σῴζων

Ἐξηκίαν τὸν κεραμέαfigulum (αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — artifex qui ex argilla vasa fingit πάντες μὲν ἐπαινοῦσι τῆς τέχνης χάρινartis gratia (γεν. ἑν. cum praep. 'χάριν') — propter artem, ob peritiam, ἐγὼ δὲ αὐτὸν τῆς φιλίας ἕνεκα ἐγκωμιάσαιlaudare (ἀπαρ. ἀορ. ἐνεργ.) — laudibus efferre, celebrare βούλομαι· τῶν γὰρ ἀμφορέων κάλλιον ἔργον ἐξηργάσατοeffecit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἐξ' et 'ἐργάζομαι', perfecit opus ἐν ἀγρῷ, οὗ πηλὸς μὲν οὐκ ἦν, φίλος δέ.

Ἦν γὰρ αὐτῷ ἑταῖρος Φίλων ὀνόματι, γεωργὸς πένης, ὃς νοσήσαςaegrotans (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'νοσέω', morbo correptus κατέκειτοiacebat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — aeger in lecto decumbebat, τῆς δὲ ἀμπέλου ἀκμαζούσηςflorentis (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. γεν. ἑν. θηλ.) — genetivus absolutus; vinea in summo vigore erat οὐδεὶς ἦν ὁ τρυγήσωνqui vindemiaret (μτχ. μέλλ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium futuri indicat propositum, 'qui uvas colligeret'. ὁ οὖν Ἐξηκίας, καταλιπὼν τὸν τροχὸν καὶ τὴν κάμινονfornacem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — furnus in quo vasa fictilia coquuntur, ἦλθεν εἰς τοὺς ἀγρούς.

«Ὦ Ἐξηκία,» ἔφη ὁ Φίλων, «τί δεῦροhuc (ἐπίρρ.) — adverbium loci, ad hunc locum ἥκειςvenisti/ades (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. β' ἑν.) — praesens cum vi perfecti, adventum significat; οὐ γὰρ σὸν τὸ σκάπτεινtuum est fodere (κτητ. ἀντων. οὐδ. cum ἀπαρ.) — idioma: non est officium tuum fodere, ἀλλὰ τὸ γράφειν ἐπὶ τοῖς ἀγγείοιςvasis (δοτ. πληθ. οὐδ.) — vasa fictilia quibus figurae pinguntur τὸν Ἀχιλλέα καὶ τὸν Αἴαντα.»

«Καὶ μὴν ἐκείνους γε,» ἦ δ᾽ ὃς ὁ Ἐξηκίας, «ἔγραψα πεττεύονταςaleam ludentes (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. αἰτ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'πεττεύω', ludere tesseris sive calculis ἅμα καὶ φιλοῦντας ἀλλήλους. εἰ δὲ τοῖς ἐν τῷ πηλῷluto (δοτ. ἑν. ἀρσ.) — materia figulina qua vasa finguntur φίλοις βοηθῶauxilium fero (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum cum dativo constructum, τοῖς ζῶσι πῶς οὐ βοηθήσω;»

Λαβὼν οὖν τὴν δρεπάνηνfalcem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — instrumentum curvum ad metendum sive vindemiandum, καίπερ ἀπαθὴς ὢν τοῦ ἔργουimperitus operis (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ. μετὰ γεν.) — proprie 'nihil passus', hic 'inexpertus, ignarus', ἐτρύγαvindemiabat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'τρυγάω', uvas colligere τὴν ἄμπελον ἀπ᾽ ἕω μέχρι δείληςab aurora usque ad vesperam (γεν. χρόνου) — ab aurora (ἕως) ad tempus vespertinum (δείλη). αἱ δὲ χεῖρες αὐτοῦ, αἱ τὸν λεπτὸν πηλὸν εἰθισμέναιassuetae (μτχ. παρακ. μέσ./παθ. ὀνομ. πλ. θηλ.) — a verbo 'ἐθίζω', consuescere πλάττειν, ᾑμάσσοντοcruentabantur (παρατ. ὁριστ. παθ. γ' πλ.) — a verbo 'αἱμάσσω', sanguine madefieri ὑπὸ τῶν βοτρύων καὶ τῶν ἀκανθῶν· ὁ δὲ οὐκ ἔπαυεν.

Ἰδὼν δὲ ταῦτα ὁ γείτων ἐθαύμασε καὶ εἶπεν· «Ὦ Ἐξηκία, μανίανinsaniam (αἰτ. ἑν. θηλ.) — furor, dementia ταῦτα ἔγωγε καλῶ. ὁ τεχνίτης ὁ πάντων ἄριστος φθείρειcorrumpit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'φθείρω', perdere, vastare τὰς χεῖρας ἐν ἀλλοτρίῳalieno (ἐπίθ. δοτ. ἑν. ἀρσ.) — quod ad alium pertinet, non suum ἀγρῷ. πόσου ἂν ἐπώλησαςquanti vendidisses (γεν. τιμῆς, ἀορ. ὁριστ. μετὰ 'ἄν') — genetivus pretii cum 'ἄν' ad condicionem irrealem exprimendam ἀμφορέα ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ;»

«Οὐκ οἶδα,» ἀπεκρίνατο ὁ Ἐξηκίας γελῶν. «τὸν δὲ φίλον οὐκ ἂν πριαίμηνnon emerem (εὐκτ. ἀορ. μέσ. α' ἑν. μετὰ τοῦ ἄν) — optativus potentialis a verbo 'ὠνέομαι/πρίαμαι', 'emere' οὐδενὸς ἀμφορέωςnullo amphorae pretio (γεν. τιμῆς) — genetivus pretii, 'pro nullo amphora'. ὁ μὲν γὰρ ἀμφορεὺς θραύεταιfrangitur (ἐνεστ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'θραύω', 'comminuere' καὶ εἰς ὄστρακα γίγνεται, ἡ δὲ φιλία καὶ ῥαγεῖσαrupta (μτχ. ἀορ. β' παθ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'ῥήγνυμι', 'rumpere' ἔτι μένει.»

Ὡς δὲ ἀνέστηsurrexit (ἀορ. β' ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀνίσταμαι', hic 'ex morbo convaluit' ὁ Φίλων ἐκ τῆς νόσου καὶ εἶδε τὴν ἄμπελον τετρυγημένηνvindemiatam (μτχ. παρακ. παθ. αἰτ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'τρυγάω', 'vindemiare' καὶ τὸν οἶνον ἐν τοῖς πίθοιςdoliis (δοτ. πληθ. ἀρσ.) — 'πίθος', magnum vas vinarium, ἐδάκρυσενlacrimavit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'δακρύω', 'flere' ὑπὸ χαρᾶς καὶ ἔλεξεν· «Ἄλλοι μὲν σὲ ἐπαινοῦσιν ὅτι κάλλιστα γράφεις τοὺς ἥρωας· ἐγὼ δὲ ὅτι αὐτὸς ἥρως εἶ.»

Ὁ δὲ Ἐξηκίας, ἀποσμηχόμενοςabstergens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ἀποσμήχω', 'abstergere' τὸν ἱδρῶταsudorem (αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — 'ἱδρώς', sudor· «Μὴ λέγε ταῦτα. ἐγὼ γὰρ ὄστρακα μόνον ποιῶ· σὺ δὲ τὸν ποιοῦνταfacientem (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ποιέω', hic 'artificem/fictorem' σῴζεις, πίνωνbibens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'πίνω', 'bibere' μετ᾽ ἐμοῦ τὸν οἶνον τοῦτον.»

Τοιοῦτος ἦν Ἐξηκίας ὁ κεραμεύςfigulus (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — artifex qui vasa ex argilla fingit· ὃς κάλλιστον ἀγγεῖονvas (αἰτ. ἑν. οὐδ.) — vasculum ad aquam vel vinum continendum οὐκ ἐκ πηλοῦex luto (γεν. ἑν. ἀρσ.) — materia argillacea qua figuli utuntur, ἀλλ᾽ ἐκ φιλίας ἔπλασενfinxit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'πλάσσω', formare vel fingere significat — ὃ μόνον τῶν ἔργων αὐτοῦ οὐδέποτε ἐθραύσθηfractum est (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'θραύω', confringi vel comminui significat.