Ὁ Στέφανος ὁ Οὐκ Ὠνητός

Ἐγὼ δέ, ὦ παῖδες, ὅτε νέος ἦν ἔτι καὶ τὸ σῶμά μοι ἔρρωτοvalidum erat (ὑπερσ. ὁριστ. μέσ./παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'ῥώννυμι', significat corpus robustum et validum esse, παιδοτρίβῃ ἐχρώμηνmagistro gymnastico utebar (παρατ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν. cum δοτ.) — verbum 'χράομαι' regit dativum; 'παιδοτρίβης' est exercitator corporis Θεαγένει τῷ Μελιτεῖ, ἀνδρὶ πένητι μὲν τὰ χρήματαpaupere quidem quod ad pecunias attinet (δοτ. ἑν. ἀρσ. cum αἰτ. respectus) — accusativus respectus, opponitur 'πλουσίῳ τὴν ψυχήν', πλουσίῳ δὲ τὴν ψυχήν. οὗτος ἡμᾶς ἐν τῇ παλαίστρᾳ ἐπαίδευεν οὐ μόνον παλαίειν καὶ τρέχειν, ἀλλὰ καὶ αἰσχύνεσθαι τὰ αἰσχρὰ καὶ ἀρετὴν ἀσκεῖνvirtutem exercere (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — 'ἀσκέω' significat exercere, colere sicut corpus exercetur ὥσπερ τὸ σῶμα.

ἦν δὲ πρὸ τῶν Παναθηναίων ὀλίγαις ἡμέραιςpaucis diebus (δοτ. πληθ. θηλ.) — dativus mensurae ante 'πρὸ τῶν Παναθηναίων', καὶ πάντες ἤλπιζον ἐμὲ τὸν στέφανον οἴσεσθαιreportaturum esse (ἀπαρ. μέλλ. μέσ.) — a verbo 'φέρω', infinitivus futuri medii, sensu 'sibi comparare, victoriam ferre' τῶν παίδων. τότε δὴ Πολύμνηστός τις, ἀνὴρ εὐδαίμων καὶ φιλότιμοςhonoris cupidus (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — compositum ex 'φίλος' et 'τιμή', ambitionis studiosus, ἐκάλεσε τὸν διδάσκαλον ἐπὶ δεῖπνον· τὸν γὰρ ἑαυτοῦ υἱὸν ἐβούλετο νικῆσαι. παρῆν δὲ κἀγὼ τὸν οἶνον ἐγχέωνinfundens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ἐγχέω', vinum infundere in pocula, ὥσπερ εἰκὸς τοὺς νέους.

ἐπεὶ δὲ προῆλθεν ὁ πότοςprogressa est compotatio (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — 'πότος' est convivium bibendi; 'προέρχομαι' hic 'progredi, procedere' καὶ οἱ αὐληταὶ ἐπαύσαντο, ἐκέλευσεν ὁ Πολύμνηστος τοὺς ἄλλους μικρὸν ἀποχωρῆσαι. καὶ λαβὼν βαλλάντιον ἀργυρίου μεστὸν προσέτεινεporrexit (παρατ./ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'προτείνω', manum vel donum protendere τῷ Θεαγένει, καὶ ἡσυχῇclam, submisse (ἐπίρρ.) — adverbium, significat 'quiete, tacite, secreto' ἔλεγεν· «ταῦτά σοι δίδωμι, ὦ φίλε, ἐὰν τὸν σαυτοῦ παῖδα μὴ ἀκριβῶς γυμνάσῃςexerceas (ἀορ. ὑποτ. ἐνεργ. β' ἑν.) — in protasi condicionali cum 'ἐάν', a verbo 'γυμνάζω', ἀλλ᾽ ἀσθενέστερον εἰς τὸν ἀγῶνα παραδῷςtrades (ἀορ. ὑποτ. ἐνεργ. β' ἑν.) — a verbo 'παραδίδωμι', puerum ad certamen mittere. τίς γὰρ ὄψεται;»

ὁ δὲ Θεαγένης — ἔτι γὰρ μέμνημαιmemini (παρακ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum 'μιμνήσκω', cum genetivo 'τοῦ προσώπου' constructum τοῦ προσώπου — οὔτε ὠργίσθηiratus est (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'ὀργίζομαι', significat iram φανερῶς οὔτε ᾐσχύνθηpuduit eum (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'αἰσχύνομαι', pudorem significat, ἀλλὰ βλέψας εἰς ἐμὲ γελῶν ἠρέμαleniter (ἐπίρρ.) — adverbium modi, significat 'placide, quiete' εἶπεν· «ὦ Πολύμνηστε, καλόν σου τὸ ἀργύριον. ἀλλ᾽ εἰ τὸν παῖδα διαφθερῶcorrumpam (μέλλ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum compositum ex 'διά' et 'φθείρω', τί ἔτι διδάξω τὸν σόν; ἐγὼ γὰρ παῖδας πλάττειν εἴθισμαιformare consuevi (ἀπαρ. ἐνεργ. et παρακ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — 'εἴθισμαι' a verbo 'ἐθίζω', consuetudinem significat cum infinitivo, οὐ πωλεῖν.»

καὶ ἀναστὰς ἀπῆλθενabiit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀπό' et 'ἔρχομαι', καταλιπὼν τὸν πλούσιον μετὰ τοῦ βαλλαντίουcrumenae (γεν. ἑν. οὐδ.) — sacculus in quo pecunia servatur μόνον.

τῇ δὲ ὑστεραίᾳ οὐδὲν ἧττονnihilo minus (ἐπιρρ. ἔκφρ.) — 'ἧττον' comparativus adverbii, locutio adverbialis ἐγύμναζενexercebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'γυμνάζω', exercitationem significat ἡμᾶς πάντας ὁμοίως. καίτοιquamquam (σύνδ.) — coniunctio adversativa vel concessiva, ὦ παῖδες, τὸν μὲν στέφανον ἐκείνου τοῦ ἔτους ἕτερος ἔλαβεν, οὐκ ἐγώ — τύχη γάρ τις ἐν τῇ πάλῃluctatione (δοτ. ἑν. θηλ.) — certamen athleticum, lucta ἐγένετο.

ἀλλ᾽ ὅμως οὐδέποτε μετέγνωνpaenituit me / sententiam mutavi (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'μεταγιγνώσκω', significat consilium mutare vel paenitere. τὸν γὰρ στέφανον ἄλλος ἔσχενhabuit / obtinuit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — ab 'ἔχω', hic sensu 'nactus est', τὸν δὲ διδάσκαλον ἐγώ· καὶ τούτου γε τὴν τιμὴν οὐδεὶς πώποτεumquam (ἐπίρρ.) — adverbium temporis, cum negatione 'οὐδείς' coniunctum ἀνθρώπων ἐξήνεγκενabstulit / reportavit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἐκφέρω', hic significat 'auferre' vel 'reportare'.