Ἐγκώμιον Ἐξηκίου τοῦ Κεραμέως

Ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐπαινεῖν εἴωθεsolet (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum παρακείμενον cum vi praesentis, a radice 'ἔθω' τὸ πλῆθος τοὺς στρατηγοὺς καὶ τοὺς πλουσίους· ἐγὼ δὲ κεραμέαfigulum (αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — artifex qui ex argilla vasa fingit σήμερον ἐπαινέσω, Ἐξηκίαν τὸν ἐκ τοῦ Κεραμεικοῦ, ὃς πηλὸν μὲν πλάττων διῆγε τὸν βίονvitam degebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — locutio de vita traducenda, τὴν δὲ ψυχὴν εἶχε χρυσοῦ καθαρωτέρανpuriorem (συγκρ. αἰτ. ἑν. θηλ.) — gradus comparativus adiectivi 'καθαρός' cum γεν. comparationis 'χρυσοῦ'.

Οὗτος γὰρ ἀνὴρ πένηςpauper (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adiectivum indicans egestatem μὲν ἦν, δίκαιος δέ. καί ποτε νυκτὸς ἧκεvenit (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'ἥκω' significat adesse, advenisse παρ' αὐτὸν ξένος τις, ἀργύριον πολὺ φέρων, καὶ ἐδεῖτοorabat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'δέομαι', significat rogare cum γεν. τάδε· «Ὦ Ἐξηκία, σὺ κάλλιστα πάντων τοὺς ἀμφορέαςamphoras (αἰτ. πλ. ἀρσ.) — vasa duabus ansis instructa πλάττεις. πλάσον οὖν μοι ἕνα, καὶ ἐντὸς τοῦ πηλοῦ κρύψονabsconde (ἀορ. προστ. ἐνεργ. β' ἑν.) — imperativus aoristi a verbo 'κρύπτω' γράμμα τόδε, ὃ πέμψω εἰς Λακεδαίμονα· δηλοῖ γὰρ τοῖς πολεμίοις τὰ τῆς πόλεως βουλεύματαconsilia (αἰτ. πλ. οὐδ.) — consilia, decreta a verbo 'βουλεύω'. τούτου δέ σοι μισθὸς ἔσται μνᾶ χρυσίου.»

Ὁ δὲ Ἐξηκίας οὐκ εὐθὺς ἠγανάκτησενindignatus est (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀγανακτέω', significat aegre ferre, ἀλλὰ φρονίμως ὑπέσχετο ποιήσεινpollicitus est se facturum (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν. cum μελλ. ἀπαρ.) — verbum 'ὑπισχνέομαι' cum infinitivo futuri. λαβὼν δὲ τὸ γράμμα, ἅμα τῇ ἕῳprima luce (δοτ. ἑν. θηλ.) — locutio temporalis, 'ἕως' significat auroram οὐκ εἰς τὴν κάμινονfornacem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — fornax figuli ubi vasa coquuntur, ἀλλ' εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἦλθεν, καὶ ἀναβὰς ἐπὶ τὸ βῆμα πάντα ἐξήνεγκεν εἰς μέσονin medium protulit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἐκφέρω', significat palam facere, καὶ τὸν προδότην ἀπέδειξενproditorem ostendit (αἰτ. ἑν. ἀρσ. cum ἀορ. γ' ἑν.) — 'ἀποδείκνυμι' significat demonstrare, revelare.

Θαυμαζόντων δὲ πάντωνmirantibus autem omnibus (γεν. ἀπολ., μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — genitivus absolutus, tempus indicans, ἔφη ὁ κεραμεὺς λόγον τοιόνδεtalem (αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — pronomen demonstrativum, 'huiusmodi' παλαιόν·

«Κύων κρέας ἔφερεν ἐν τῷ στόματι, διαβαίνωνtransiens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — verbum compositum ex 'διά' et 'βαίνω' ποταμόν. ἰδὼν δὲ τὴν ἑαυτοῦ σκιὰν ἐν τῷ ὕδατι, καὶ νομίσας ἕτερον εἶναι κύνα μεῖζον κρέας ἔχοντα, ἀφῆκεdimisit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀφίημι', 'reliquit' τὸ ἴδιον, ἵνα τὸ ἀλλότριον ἁρπάσῃalienum rapiat (αἰτ. ἑν. οὐδ.· ἀορ. ὑποτ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — propositio finalis cum 'ἵνα'. οὕτω δ' ἀμφότερα ἀπώλεσεν· τὸ μὲν γὰρ ἦν σκιὰ μόνον, τὸ δ' ὑπὸ τοῦ ῥεύματος ἀπηνέχθηablatum est (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀποφέρω', 'a flumine abreptum est'. οὕτω, ὦ ἄνδρες, καὶ ὁ τὸ χρυσίον τῶν πολεμίων διώκων τὴν σκιὰν αἱρεῖταιeligit (ἐνεστ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — medium, 'sibi sumit', τὴν δὲ πατρίδα, τὸ ἀληθὲς κρέας, ἀπόλλυσιν.»

Ταῦτ' ἀκούσας ὁ δῆμος τὸν μὲν προδότηνproditorem (αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — qui patriam tradit κατεψηφίσατοcondemnavit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum cum genitivo vel accusativo, 'suffragiis damnavit', τὸν δὲ Ἐξηκίαν στεφάνῳ ἐτίμησενcorona honoravit (δοτ. ἑν. ἀρσ.· ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — dativus instrumenti cum verbo honorandi.

Ἄξιον οὖν, ὦ Ἀθηναῖοι, τοῦτον ἐπαινεῖν· οὐ γὰρ ᾐσχύνθηpuduit eum (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'αἰσχύνομαι', significat pudore affici πένης ὢν πλουσίῳ ἀντειπεῖνcontradicere (ἀπαρ. ἀορ. ἐνεργ.) — verbum compositum ex 'ἀντί' et 'εἶπον', οὐδὲ τὸν παρόντα μισθὸν τῆς μελλούσης αἰσχύνης προετίμησενpraetulit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'πρό' et 'τιμάω', cum genetivo. πολλοὶ γὰρ τῶν εὐπρεπῶνspeciosorum (γεν. πληθ. ἀρσ.) — adiectivum, homines pulchri sive honesti specie προδιδόασι τὴν πόλιν· οὗτος δὲ ἐκ πηλοῦluto (γεν. ἑν. ἀρσ.) — materia figuli, argilla τεκτηνάμενοςfabricatus (μτχ. ἀορ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'τεκταίνομαι', significat arte conficere οὐ κύλικας μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν σωτηρίαν αὐτήν.

Τὸ γὰρ ἀγγεῖονvas (αἰτ. ἑν. οὐδ.) — vasculum fictile, receptaculum, ὦ ἄνδρες, ὁ μὲν προδότηςproditor (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — qui patriam prodit ᾤετοputabat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'οἴομαι', significat opinari κρύψεινoccultaturum esse (ἀπαρ. μέλλ. ἐνεργ.) — a verbo 'κρύπτω', infinitivus futuri προδοσίαν· ὁ δ' Ἐξηκίας ἐπλήρωσεν ἀρετῆςvirtute implevit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. cum γεν.) — a verbo 'πληρόω', cum genetivo materiae qua res impletur.