Ὁ Ῥήτωρ καὶ ἡ Ῥίζα τῆς Συκῆς

Δημοφῶν ΧαρικλεῖCharicli (δοτ. ἑν. ἀρσ.) — nomen proprium, casus dativus destinatarii epistulae χαίρεινsalutem (dicit) (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — formula epistularis, infinitivus salutationis.

Ἡδέως ἄν σε, ὦ φίλε, χθὲς παρόντα εἶδον, ὅτε εἰς τὸν ἀγρὸν τὸν ὑπὸ τῷ Ὑμηττῷ ἀφικόμηνperveni (ἀορ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — a verbo 'ἀφικνέομαι', motum ad locum indicat. ἐκεῖ γὰρ Λυσικλέα τὸν ῥήτορα κατέλαβονdeprehendi (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'καταλαμβάνω', significat aliquem invenire vel offendere, ὃς πρότερον μὲν ἐν τῷ δήμῳ λέγων πάντας ἔπειθεν, νῦν δὲ τῆς πόλεως ἀπαλλαγεὶς αὐτὸς τὴν γῆν σκάπτειfodit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum agriculturae, terram effodere.

εὗρον δ᾽ αὐτὸν συκῆν νέαν φυτεύοντα, τὰς χεῖρας πηλοῦ μεστάςluto plenas (γεν. ἑν. + ἐπίθ. αἰτ. πληθ. θηλ.) — adiectivum 'μεστός' cum genetivo materiae iungitur. καὶ ἐγὼ γελάσας, «ὦ Λύσικλες,» ἔφην, «ὁ πρὶν τῇ γλώττῃ τὸν δῆμον κινῶν νῦν τῇ δικέλλῃbidente (δοτ. ἑν. θηλ.) — instrumentum rusticum ad terram fodiendam, casus instrumentalis τὴν γῆν κινεῖς;» ὁ δὲ μειδιάσαςsubridens (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'μειδιάω', significat leniter ridere οὐδὲν ἀπεκρίνατο, ἀλλ᾽ εἰς τὸν παῖδα ἀπέβλεψενrespexit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀποβλέπω', oculos ad aliquid convertere.

ὁ γὰρ υἱὸς αὐτοῦ ὑπὸ δένδρῳ τινὶ καθήμενοςsedens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'κάθημαι', significat statum sedendi ἔκλαιε, καὶ τὴν δέλτονtabellam (αἰτ. ἑν. θηλ.) — tabella scriptoria in qua discipuli scribebant ἐν ᾗ τὰ γράμματα ἔγραφε ῥίψαςiaciens (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ῥίπτω', significat abicere ἐβόα οὐκέτι μαθήσεσθαιse discere posse (ἀπαρ. μέλλ. μέσ.) — a verbo 'μανθάνω', infinitivus futuri· χαλεπὸν γὰρ εἶναι καὶ πικρὸν τὸ μανθάνειν, ἥδιον δὲ παίζειν μετὰ τῶν ἡλίκωνaequalium (γεν. πληθ. ἀρσ.) — significat pueros eiusdem aetatis.

τότε δὴ ὁ ῥήτωρ καλέσας τὸν παῖδα πρὸς τὴν συκῆνficum (αἰτ. ἑν. θηλ.) — arbor quae ficus fert ἤγαγε καὶ τὴν ῥίζανradicem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — pars plantae sub terra δείξας, «ὁρᾷς,» ἔφη, «ὦ παῖ, ταύτην τὴν ῥίζαν; πικρά ἐστι καὶ σκληρὰ καὶ ὑπὸ γῆν κρυπτομένηoccultata (μτχ. ἐνεστ. μέσ.-παθ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'κρύπτω', celare· ἀλλ᾽ ὅμως ἐξ αὐτῆς ὁ γλυκύτατος καρπὸς φύεται. ὁ δὲ μὴ ὑπομείναςsustinens (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ὑπομένω', significat perferre, tolerare τὴν ῥίζαν φυτεῦσαιplantare (ἀπαρ. ἀορ. ἐνεργ.) — a verbo 'φυτεύω', in terram serere οὐδέποτε τῶν σύκων γεύσεταιgustabit (μέλλ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'γεύομαι' cum genetivo.»

ὁ μὲν οὖν παῖς σιωπήσαςtacens (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'σιωπάω', silere τὴν δέλτον ἀνείλετοsustulit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀναιρέω', significat tollere, sumere· ἐγὼ δὲ θαυμάσας εἶπον ὅτι καὶ νῦν, ὡς ἔοικενut videtur (φράσις μετὰ ῥήματος ἀπροσώπου) — locutio significans probabilitatem, ῥητορεύειoratorem agit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ῥητορεύω', orationem habere. ὁ δὲ πρὸς ἐμέ· «νῦν,» ἔφη, «τὰ ἀληθῆ λέγω, ἃ ἐν τῷ δήμῳ οὐκ ἐξῆνlicebat (παρατ. ὁριστ. γ' ἑν. ἀπρόσωπον) — a verbo 'ἔξεστι', significat licere.»

μέμνησοmemento (προστ. παρακ. μέσ. β' ἑν.) — a verbo 'μιμνήσκομαι', cum genetivo rei οὖν, ὦ Χαρίκλεις, τῶν λόγων τούτων· τῆς γὰρ παιδείας αἱ μὲν ῥίζαιradices (ὀνομ. πληθ. θηλ.) — partes plantae sub terra, hic metaphorice de labore initiali πικραίamarae (ὀνομ. πληθ. θηλ.) — adiectivum saporem asperum significans, opponitur 'γλυκύςdulcis (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adiectivum saporem suavem significans', ὁ δὲ καρπὸς γλυκύς. ἔρρωσοvale (προστ. παρακ. μέσ. β' ἑν.) — a verbo 'ῥώννυμι', formula salutationis in fine epistulae.