Νικόμαχος ὁ Γραμματεὺς περὶ τοῦ Ἀγῶνος Λέγει

Ἐγὼ μὲν Νικόμαχος ὁ γραμματεύς εἰμι, καὶ βούλομαι ὑμῖν διηγήσασθαιnarrare (ἀπαρ. ἀορ. μέσ.) — a verbo 'διηγέομαι', significat rem ordine exponere ὅ τι ἐγένετο ἐν τῇ παλαίστρᾳpalaestra (δοτ. ἑν. θηλ.) — locus ubi iuvenes luctantur et exercentur χθέςheri (ἐπίρρ.) — adverbium temporis.

Ἦλθον γὰρ εἰς τὴν παλαίστραν, οὐχ ἵνα γυμνάζωμαιexercear (ὑποτ. ἐνεστ. μέσ. α' ἑν.) — in propositione finali post 'ἵνα'—οὐ γὰρ νέος ἔτι εἰμί—ἀλλ' ἵνα τοῖς φίλοις διαλεγοίμηνcolloquerer (εὐκτ. ἐνεστ. μέσ. α' ἑν.) — optativus obliquus post tempus praeteritum. Εὗρον δὲ ἐκεῖ νεανίας τινὰς ἐρίζονταςrixantes (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. αἰτ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'ἐρίζω', significat contendere verbis περὶ δίκης. Ὁ μὲν γὰρ ἕτερος, Κλεόφων ὀνόματι, ἔφη τὸν δικαστὴν δεῖν τοῖς νόμοις πείθεσθαι μόνον· ὁ δ' ἕτερος, Δημήτριος, ἀντέλεγενcontradicebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀντί' et 'λέγω' ὅτι καὶ ἡ τοῦ ῥήτορος τέχνη ἰσχύειvalet (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — significat vim vel potentiam habere παρὰ τοῖς δικασταῖς.

Προσελθὼν οὖν ἐγὼ εἶπον· "Ὦ νεανίαι, ἐπεὶ γραμματεὺς ἐν τοῖς δικαστηρίοις πολλὰ ἔτη γέγοναfactus sum (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'γίγνομαι', perfectum cum significatione status praesentis, οἶδαscio (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum defectivum, sensu praesentis ταῦτα οὐ κακῶς. Ἀκούετε δή."

Οἱ δὲ ἐσιώπησανtacuerunt (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — a verbo 'σιωπάω', indicat actionem inceptam καὶ ἤκουονaudiebant (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — a verbo 'ἀκούω', indicat actionem continuam.

"Ἐν τῷ δικαστηρίῳ," ἔφηνdicebam (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'φημί', verbum defectivum, "δύο εἰσὶν αἱ ἀνάγκαιnecessitates (ὀνομ. πλ. θηλ.) — id quod necesse est fieri. Πρῶτον μὲν δεῖoportet (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum impersonale cum infinitivo τὸν ῥήτορα λέγειν σαφῶς καὶ πείθειν τοὺς δικαστάς· δεύτερον δὲ δεῖ τὰ ἀληθῆ λέγειν. Ὁ γὰρ τὰ ψευδῆfalsa (αἰτ. πλ. οὐδ.) — ab adiectivo 'ψευδής', opposita τοῖς ἀληθέσι λέγων, εἰ καὶ δεινός ἐστι, οὐ πάντοτε νικᾷ· οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι, καίπερ φιλόλογοι ὄντεςquamquam loquaces sunt (μτχ. ἐνεστ. ὀνομ. πλ. ἀρσ. cum 'καίπερ') — constructio concessiva cum participio, οὐκ ἀεὶ ἀνόητοί εἰσιν."

Ὁ δὲ Δημήτριος ἤρετοinterrogavit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἔρομαι', significat rogare· "Ἀλλ' ἆρ' οὐχὶ πολλάκις ὁ δεινὸς ῥήτωρcallidus orator (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — 'δεινός' hic significat peritum vel terribilem in dicendo τὸν δίκαιον νικᾷvincit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum contractum ex 'νικάει';"

"Γίγνεται τοῦτο," ἀπεκρινάμην, "ἀλλ' οὐ καλόν ἐστιν. Ἐγὼ γὰρ ἑώρακαvidi (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'ὁράω', cum augmento et reduplicatione πολλοὺς μὲν δικαίους ἀπολλυμένουςpereuntes (μτχ. ἐνεστ. μέσ. αἰτ. πληθ. ἀρσ.) — a verbo 'ἀπόλλυμι', significat perire διὰ τὴν τῶν ἐχθρῶν δεινότηταcalliditatem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — substantivum a 'δεινός', significat peritiam vel astutiam, πολλοὺς δὲ ἀδίκους σῳζομένουςservatos (μτχ. ἐνεστ. μέσ. αἰτ. πληθ. ἀρσ.) — a verbo 'σῴζω', sensu passivo. Διὰ τοῦτο χρὴ τὸν νέον ἀσκεῖνexercere (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — verbum significat exercitare vel colere μὲν τὴν τέχνην τοῦ λέγειν, μ�ὴ μέντοι ἀδικεῖν τοῖς λόγοις."

Ὁ δὲ Κλεόφων ἔφηdixit (παρατ./ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'φημί'· "Ὀρθῶς λέγεις, ὦ Νικόμαχε. Δεῖ ἄρα καὶ τὸν λόγον καὶ τὴν δικαιοσύνηνiustitiam (αἰτ. ἑν. θηλ.) — substantivum abstractum, virtus iustitiae συνέχεινconiungere (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — verbum compositum ex 'σύν' et 'ἔχω', significat continere vel coniungere."

"Εὖ λέγεις," ἔφηνdixi (παρατ. ὁριστ. α' ἑν.) — a verbo 'φημί', forma defectiva ἐγώ. "Ὁ γὰρ ἀγὼν ὁ δικανικὸς οὐ μόνον τῆς γλώττηςlinguae (γεν. ἑν. θηλ.) — genetivus possessivus, forma Attica pro 'γλώσσης' ἐστίν, ἀλλὰ καὶ τῆς ψυχῆς. Ταῦτα μεμνημένοιmemores (μτχ. παρακ. μέσ. ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'μιμνήσκω', cum sensu praesenti, ἀγαθοὶ πολῖται γενήσεσθεfietis (μέλλ. ὁριστ. μέσ. β' πλ.) — a verbo 'γίγνομαι', futurum mediale."

Καὶ οὕτως ἀπῆλθονabierunt (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — a verbo 'ἀπέρχομαι', aoristus secundus οἱ νεανίαι, χάριν μοι ἔχοντες. Ἐγὼ δὲ ἐχάρηνgavisus sum (ἀορ. ὁριστ. παθ. α' ἑν.) — a verbo 'χαίρω', aoristus passivus cum sensu activo, ὅτι, καίπερ γέρων ὤνquamquam senex sum (μτχ. ἐνεστ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — constructio concessiva cum 'καίπερ' et participio, ἔτι τι ὠφελεῖνiuvare, prodesse (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — infinitivus pendens a verbo 'δύναμαι' τοὺς νέους δύναμαι.