Ἡ Ξανθίππη ἐν τῇ Παλαίστρᾳ

Ἐν τῇ παλαίστρᾳ ἦσαν νεανίαι πολλοί, γυμναζόμενοι καὶ ἀλειφόμενοιunguento inuncti (μτχ. παρατ. μέσ. ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'ἀλείφω', significat ungere corpus oleo ante exercitationem. Ἐξαίφνηςsubito (ἐπίρρ.) — adverbium temporis, indicat rem inopinate et repente factam δὲ εἰσῆλθεν ἡ Ξανθίππη, γυνὴ τοῦ Σωκράτους, ζητοῦσα τὸν ἄνδρα αὑτῆςsuam (ipsius) (γεν. ἑν. θηλ. ἀντων. ἀναφορ.) — forma reflexiva pronominis, distinguenda a 'αὐτῆς' sine spiritu aspero.

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Ποῦ ἐστιν ὁ ἐμὸς ἀνήρ; Ὁ γέρων ἐκεῖνος, ὁ ἄσχημοςdeformis / turpis (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a privativo 'ἀ-' et 'σχῆμα', significat qui forma corporis caret, ὁ ἀεὶ φλυαρῶνnugans / garriens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'φλυαρέω', significat loqui res inanes et futiles περὶ τῆς ἀρετῆς; Ὤφελε γὰρ φροντίζειν περὶ τοῦ οἴκου μᾶλλον ἢ περὶ τῆς ψυχῆς!

**ΝΕΑΝΙΑΣ Α΄:** (ἐγγύς τι ἀναχωρῶνpaululum recedens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — phrasis adverbialis; 'ἀναχωρέω' significat 'recedere' vel 'retrocedere'; 'τι' adverbialiter positum est) Ὦ γύναι, οὐκ οἶδαscio (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum irregulare, vi praesentis utitur, a radice *woid- ποῦ ἐστιν ὁ Σωκράτης. Ἀλλὰ τί βούλειvis / cupis (ἐνεστ. ὁριστ. μέσ. β' ἑν.) — a verbo 'βούλομαι', quod voluntatem vel desiderium significat;

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Τί βούλομαι; Βούλομαι αὐτὸν εἰς τὴν ἀγορὰν ἐλθεῖν καὶ τὰ ἐπιτήδειαnecessaria / res ad victum pertinentes (οὐδ. πλ. αἰτ.) — substantivum ex adiectivo 'ἐπιτήδειος' ortum, res ad vitam cotidianam necessarias significat ὠνεῖσθαιemere (ἀπαρ. ἐνεστ. μέσ.) — a verbo contracto 'ὠνέομαι', quod emptionem significat; hic in constructione accusativi cum infinitivo positum est. Τριῶν γὰρ ἡμερῶν οὐδὲν ἐν τῇ οἰκίᾳ ἐστίν, οὔτε ἄλφιταfarina hordeacea (οὐδ. πλ. ὀνομ.) — vocabulum specificum pro farina ex hordeo facta, cibus cotidianus Atheniensium οὔτε ἰχθύες οὔτε οἶνος!

**ΝΕΑΝΙΑΣ Β΄:** (γελῶνridens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo contracto 'γελάω', participium circumstantiale modum actionis describit) Ἀλλ᾿ ὦ γύναι, ὁ Σωκράτης οὐ φροντίζει τοιούτων πραγμάτωνcurat de rebus talibus (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. + γεν. πλ.) — 'φροντίζω' genitivum regit; 'τοιούτων' pronomen demonstrativum qualitatis est, ad res domesticas refertur. Φιλοσοφεῖphilosophiae studet (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum denominativum a 'φιλόσοφος' derivatum; hic ironice dictum, quasi excusatio Socratis γάρ.

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Φιλοσοφεῖ! Καλὸν τοῦτο τοὔνομαnomen (ὀνομ. ἑν. οὐδ. (κρᾶσις τοῦ + ὄνομα)) — forma contracta ex articulo 'τό' et nomine 'ὄνομα'; hic sensu ironico usurpatur τῷ ἀργεῖνad otiandum / pro otio (ἀπρμφ. ἐνεστ. ἐνεργ. μετὰ ἄρθρου δοτ.) — articulus cum infinitivo in dativo, indicat finem vel causam; 'ἀργεῖν' significat otiosum esse vel nihil agere! Ἆρά γε ἡ φιλοσοφία τρέφει τοὺς παῖδας; Ἄπαγεapage / absurdum! (προστ. ἐνεστ. ἐνεργ. β' ἑν.) — interjectio ex verbo 'ἀπάγω' derivata, frequenter ut exclamatio indignationis vel fastidii adhibita! Εἴθε μὴ ἔγημαutinam non duxissem (εἴθε + ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν. (ἄρνησις μή)) — 'εἴθε' cum aoristο indicativo exprimit optatum de praeterito non impleto; 'γαμέω' significat uxorem ducere τοῦτον τὸν ἄνδρα!

*Ἐνταῦθα εἰσῆλθεν ὁ Σωκράτης αὐτός, ἠρέμαplacide / lente (ἐπίρρ.) — adverbium indicans motum quietum et tranquillum, characteristicum incessus Socratici βαδίζωνincedens / ambulans (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'βαδίζω', indicat incessum ordinarium et deliberatum, non festinantis καὶ πρός τινα νέον διαλεγόμενοςdisserens / colloquens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'διαλέγομαι', verbum proprium philosophiae Socraticae; medium genus notandum.*

**ΣΩΚΡΑΤΗΣ:** ...οὕτωςita / sic (ἐπίρρ. τρόπου) — adverbium demonstrativum quod ad argumentum iam expositum respicit, indicat conclusionem dialecticam, ὦ Κριτόβουλε, ἡ δικαιοσύνηiustitia (ὀνομ. ἑν. θηλ.) — nomen abstractum a 'δίκαιος' derivatum; una ex virtutibus cardinalibus in philosophia Socratica et Platonica ἐστὶν ἀγαθόν τιaliquid bonum / quoddam bonum (κατηγορούμ. οὐδ. ἑν. μετὰ ἀορίστου τινός) — indefinitum 'τι' cum adjectivo substantivato; constructio tipica in definitionibus philosophicis Socraticis—

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Ὦ Σώκρατες! Εὑρῆκάinveni (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'εὑρίσκω'; perfectum cum vi praesentis, idem ac celebre dictum Archimedis σε τέλοςtandem/denique (ἐπίρρ. (accusativus adverbialis)) — hic non 'finis' sed 'tandem aliquando' significat, usu adverbiali!

**ΣΩΚΡΑΤΗΣ:** (ἠρέμωςplacide/tranquille (ἐπίρρ.) — adverbium a voce 'ἤρεμος' derivatum; Socratem more suo imperturbatum esse ostendit) Ὦ γύναιuxor/mulier (κλητ. ἑν. θηλ.) — vocativus irregularis nominis 'γυνή'; forma contracta pro 'γύναι' ex thema 'γυναικ-'. Καὶ σὺ ἐνταῦθα εἶ; Τοῦτο θαυμαστόνmirabile (κατηγορούμ. ὀνομ. ἑν. οὐδ.) — praedicativum sine copula 'ἐστί'; Socrates ironiam suavem exercet.

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Θαυμαστόν; Θαυμαστὸν λέγεις; Ἄκουε δήaudi modo/agedum audi (προστ. ἐνεστ. ἐνεργ. β' ἑν. + μόριον) — particula 'δή' vim imperativam auget; formula irae vel urgentiae familiaris· εἰ μὴ ἀγοράσειςemes/mercaberis (μέλλ. ὁριστ. ἐνεργ. β' ἑν.) — a verbo 'ἀγοράζω', emere in foro; futurum in protasi condicionis (εἰ + fut. indicativus) minantis ἄρτον τήμερονhodie (ἐπίρρ. χρόνου) — forma Attica pro 'σήμερον'; ex 'τῇ ἡμέρᾳ' contractum esse putatur, κοιμήσῃdormies/cubitum ibis (μέλλ. ὁριστ. μέσ. β' ἑν.) — a verbo 'κοιμάομαι'; futurum medium in apodosi minae; forma contracta pro 'κοιμήσεσαι' ἔξω τῆς οἰκίας!

**ΚΡΙΤΟΒΟΥΛΟΣ:** (ψιθυρίζωνsusurrans (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ψιθυρίζω', indicat vocem summissam et secretam) Ὦ Σώκρατες, δοκεῖ μοι ἡ γυνὴ δεινοτέραterribilior / habilior (συγκρ. ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — comparativus ab 'δεινός', quod et 'terribilis' et 'peritus' significare potest εἶναι ἢ πάντες οἱ σοὶ ἀντίδικοιadversarii (ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — nomen compositum ex 'ἀντί' et 'δίκη', significat eos qui in iudicio contra aliquem stant.

**ΣΩΚΡΑΤΗΣ:** (μειδιῶνsubridens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'μειδιάω', indicat subridentem seu leviter ridentem) Ναί, ὦ Κριτόβουλε. Διὰ τοῦτο αὐτὴν ἔγημαduxi (in matrimonium) (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'γαμέω', de viro dicitur qui uxorem ducit· ὁ γὰρ δυνάμενος Ξανθίππῃ συνοικεῖνcohabitare / in matrimonio vivere (ἀπρμφ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — verbum compositum ex 'σύν' et 'οἰκέω', significat cum aliquo in eadem domo vitam degere δύναται ῥᾳδίως πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμιλεῖνconversari / commercium habere (ἀπρμφ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — a verbo 'ὁμιλέω', significat cum hominibus versari et agere!

**ΞΑΝΘΙΠΠΗ:** Τί λέγεις πάλινrursus / iterum (ἐπίρρ.) — adverbium temporis, hic cum emphasi positum iram vel indignationem loquentis significat; Τί λέγεις;

**ΣΩΚΡΑΤΗΣ:** Λέγω, ὦ γύναιo uxor / o mulier (κλητ. ἑν. θηλ.) — forma vocativa nominis 'γυνή, γυναικός'; usus frequens in allocutione familiaris, ὅτι ἄρτον ἀγοράσωemam (μέλλ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'ἀγοράζω', emere in foro; futurum promissionem vel intentionem significat. Εὐθύς. Νῦν. Ἤδη βαδίζωeo / ambulo (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum motum gradualem et deliberatum significat, saepe cum sensu comico.

*Ἐξῆλθεν ὁ Σωκράτης ταχύτερον ἢ πώποτεcelerius quam umquam (ἐπίρρ. συγκριτ. + σύνδ. + ἐπίρρ.) — constructio comparativa; 'πώποτε' est adverbium temporis numquam antea visum in sententiis negatis, hic cum comparativo comicum effectum creat, οἱ δὲ νεανίαι ἐγέλασαν μέγαriserunt magnopere (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ. + ἐπίρρ.) — adverbium 'μέγα' ad verbum 'γελάω' adiungitur ad rsum vehementem exprimendum; constructio colloquialis.*