Ἐν Ἐλευσῖνι — Ἃ Ἤκουσα Νέος Ὤν

Ταῦτα μέμνημαιmemini / recorder (παρακ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum perfecti cum vi praesentis, ex 'μιμνήσκομαι'; regit genitivo vel accusativo, ἃ ἤκουσα ἐν Ἐλευσῖνι πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἔτι νέος ὤν. Ἦν δὲ ἱερὰ ἡμέρα, καὶ οἱ μύσταιinitiati / mystae (ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — nomen technicum, ii qui in mysteria Eleusinia initiati sunt ἐπορεύοντο πρὸς τὸ τέμενοςtemplum / locus sacer (ὀνομ./αἰτ. ἑν. οὐδ.) — area sacra deo consecrata, hic Demetri dedicata τῆς Δήμητρος. Ἐκεῖ δὲ Σωκράτης τις ἔτυχε διαλεγόμενοςforte disputabat (ἀορ. ὁριστ. γ' ἑν. + μτχ. παρατ. μέσ.) — periphrasis idiomatica: 'τυγχάνω' cum participio indicat rem casu vel forte factam πρός τινα ῥήτορα, ὃς ἐκαλεῖτο Λύσανδρος, ἀνὴρ δεινὸς λέγειν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ.

Ὁ οὖν ῥήτωρ εἶπεν· "Ἆρα οὐ καλόν ἐστι τὰ μυστήρια; Ὁ γὰρ ἱεροφάντηςhierophantes / sacerdos mysteriorum (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — sacerdos maximus Eleusinus qui sacra et mysteria demonstrabat et explicabat λέγει μεγάλα καὶ σεμνὰ πράγματα, καὶ πάντες οἱ ἀκούοντεςqui audiunt / auditores (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — participium substantivatum per articulum, idem ac nomen 'auditores' θαυμάζουσι καὶ πιστεύουσιν."

Ὁ δὲ φιλόσοφος ἀπεκρίνατοrespondit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀπό' et 'κρίνω', medio utitur pro actione reflexiva· "Ἀλλά μοι εἰπέ, ὦ Λύσανδρε· πότερον θαυμάζουσι διότι ἀληθῆ ἐστι τὰ λεγόμεναea quae dicuntur (μτχ. παρακ. παθ. ὀνομ. πλ. οὐδ.) — participium substantivatum, res dictas significat, ἢ διότι καλῶς λέγεται;"

"Τί διαφέρειdiffert / interest (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'διά' et 'φέρω', hic sensum impersonalem habet;" ἔφη ὁ Λύσανδρος. "Ἀμφότερα συνέρχεταιconvenit / concurrit (ἐνεστ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'σύν' et 'ἔρχομαι', hic metaphorice de rebus in unum coëuntibus dicitur ἐνταῦθα."

"Μέγα διαφέρει," εἶπεν ὁ φιλόσοφος ἠρέμαquiete / placide (ἐπίρρ.) — adverbium modum loquendi tranquillum et moderatum significans. "Ὁ γὰρ ῥήτωρ τῇ φωνῇ καὶ τοῖς σχήμασιfiguris / gestibus (δοτ. πλ. οὐδ.) — dativus instrumentalis; significat et corporis gestus et orationis figuras rhetoricis proprias πείθει· ὁ δὲ ἱεροφάντηςhierophantes (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — sacerdos Eleusinianus qui sacra mysteria patefaciebat et initiandis ostendebat τοῖς θεοῖς ὑπηρετεῖministrat / servit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum composito ex 'ὑπό' et 'ἐρέσσω' ortum, obsequium et ministerium erga deos significat. Εἰ δὲ ὁ λόγος τοῦ ἱεροφάντου τέχνη ἐστὶ μόνον ῥητορική, ποῦ ἐστιν ἡ ἀλήθεια τῶν μυστηρίων;"

Ὁ Λύσανδρος ἠρυθρίασεerubuit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἐρυθριάω', significat pudore suffundi, ruborem in vultu ostendere καὶ εἶπε· "Λέγεις δεινά, ὦ φίλε. Ἀσεβὴς γὰρ ἂν εἴη ὁ τοῦτο διανοούμενοςcogitans / animo concipiens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'διανοέομαι', significat aliquid mente agitare vel in animo habere."

"Τοὐναντίον," ἔφη ὁ ἄλλος. "Ἀσεβέστερος ἐκεῖνός ἐστιν ὅστις λόγους καλοὺς ἀντὶ ἀληθείαςpro veritate / loco veritatis (πρόθ. + γεν. ἑν. θηλ.) — praepositio 'ἀντί' cum genitivo significat aliquid alterius rei loco poni vel substitui τοῖς θεοῖς προσφέρειoffert / affert (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'πρός' et 'φέρω', hic de oblationibus vel verbis diis exhibitis dicitur. Ἐρωτῶ δέ σε· σὺ ὁ ῥήτωρ, ὅταν λέγῃς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, πότερον ζητεῖς τὸ δίκαιον εὑρεῖν ἢ τοὺς πολίτας πεῖσαι;"

Ἐσίγησεν ὁ Λύσανδρος χρόνον τινά. Εἶτα δὲ εἶπε μόλιςvix / aegre (ἐπίρρ.) — adverbium indicans rem cum difficultate vel cunctatione fieri, hic de reluctanti responsione dictum· "Ἴσως ἀμφότεραutrumque / ambo (αἰτ. πλ. οὐδ.) — pronomen adiectivum significans 'utrumque' vel 'ambo simul', hic breviter pro plena responsione positum."

"Ἀλλ' οὐ δυνατόν ἐστιν ἀμφοτέρων ἅμα τυγχάνεινutrisque simul potiri (γεν. πλ. + ἀπαρ. παρατ. ἐνεργ.) — τυγχάνω cum genitivo: 'adipisci, consequi rem'; ἀμφοτέρων genitivo regitur, ἐὰν μὴ πρῶτον τὸ δίκαιον εἰδῇςscias (ὑποτ. παρακ. ἐνεργ. β' ἑν.) — a verbo οἶδα, perfectum cum vi praesentis; hic in protasi condicionis. Τὰ μυστήρια τοῦτο ἡμᾶς διδάσκει· ὅτι δεῖoportet (ῥ. ἀπρόσ. παρ. γ' ἑν.) — verbum impersonale cum infinitivo, indicat necessitatem πρῶτον μαθεῖν, ἔπειτα δὲ λέγειν."

Ἐγὼ δέ, νέος ὢν τότε, ἐθαύμαζον τοὺς λόγους τούτους. Νῦν δὲ γέρων ὤν, ἔτι μέμνημαιmemini (παρακ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum a μιμνήσκω; perfectum cum vi praesentis, genitivo vel accusativo regitur καὶ νομίζω ὅτι ἀληθῆ ἦν ἅπερ ἐλέχθηquaecumque dicta sunt (ἀορ. παθ. γ' ἑν. + ἀναφ. πρν.) — ἐλέχθη passivum aoristum a λέγω; ἅπερ pronomen relativum cum particula -περ emphasi addita ἐκεῖ πρὸ τοῦ ἱεροῦ, ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἡ Δημήτηρ ἡμᾶς ἐπώπτευενcontemplabatur/speculabatur (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo ἐποπτεύω, verbum technicum mysteriorum: de dea quae initiatorum ritus spectat.