Εὔμολπος ὁ Ἱερεὺς καὶ ἡ Τῆς Ἀθηνᾶς Ἐπιφάνεια

Εὔμολπος ὁ ἱερεὺς ἐν τῇ ἑαυτοῦ οἰκίᾳ καθήμενοςsedens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'κάθημαι', indicat statum permanentem dum aliud agitur τοὺς νέους ἐδίδασκε περὶ τῶν ἱερῶν νόμων καὶ τῆς εὐσεβείαςpietatis (γεν. ἑν. θηλ.) — nomen abstractum ab 'εὐσεβής', significat reverentiam erga deos. Πολλοὶ γὰρ τῶν πολιτῶν τοὺς υἱεῖς πρὸς αὐτὸν ἔπεμπον, βουλόμενοι τοὺς παῖδας καλῶς παιδευθῆναιeducari (ἀπρμφ. ἀορ. παθ.) — a verbo 'παιδεύω', infinitivus passivi in constructione cum 'βουλόμενοι'.

Ἐν δὲ μιᾷ τῶν ἡμερῶν, νεανίσκος τις ὀνόματι Λύσανδρος, θρασὺς ὢν καὶ ἀλαζώνarrogans (ὀνομ. ἑν. ἀρσ., κατηγορούμενον) — nomen vel adiectivum significans hominem iactantem et superbum, πρὸς τὸν Εὔμολπον εἶπεν· "Τί δεῖoportet (verbum impersonale cum accusativo et infinitivo) — verbum impersonale construitur cum αἰτ. et ἀπρμφ.: 'δεῖ ἡμᾶς τιμᾶν' ἡμᾶς τοὺς θεοὺς τιμᾶν; Οἱ μὲν θεοὶ οὐ φροντίζουσιcurant (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — a verbo 'φροντίζω', construitur cum γεν.: 'φροντίζουσι τῶν ἀνθρώπων' τῶν ἀνθρώπων, ἡ δὲ παιδεία ἄνευ θεῶνsine diis (πρόθ. + γεν. πλ.) — praepositio 'ἄνευ' semper cum genitivo coniungitur ἱκανή ἐστιν."

Ὁ δὲ Εὔμολπος ἡσύχως ἀπεκρίνατο· "Ὦ παῖ, ἡ ἀμαθίαignorantia (ὀνομ. ἑν. θηλ.) — nomen abstractum a 'ἀ-' privativo et 'μανθάνω' derivatum, ignorantiam vel inscitiam significat σου δηλοῖ ὅτι οὔπω ἀληθῶς ἔμαθες. Ἡ γὰρ παιδεία ἄνευ εὐσεβείαςpietatis (γεν. ἑν. θηλ.) — nomen abstractum a 'εὖ' et 'σέβομαι' derivatum, erga deos pietatem significat ὥσπερ λύχνος ἄνευ ἐλαίουlucerna sine oleo (ὀνομ. ἑν. ἀρσ. cum praep.) — comparatio qua paedeia sine pietate inutilis esse dicitur ἐστίν."

Τοῦτο δὲ εἰπόντος τοῦ ἱερέως, ἐξαίφνης ἄνεμος ψυχρὸς διὰ τῆς αὐλῆς ἔπνευσε, καίπερ τῆς ἡμέρας νηνέμου οὔσηςcum tranquilla esset (γεν. ἀπόλ. μτχ. παρ. θηλ.) — genitivus absolutus; 'νήνεμος' a 'νη-' privativo et 'ἄνεμος' derivatum, diem sine vento describit. Ὁ δὲ λύχνος ὁ ἐν τῷ οἴκῳ καιόμενος οὐκ ἐσβέσθηexstincta est (ἀορ. παθ. ὁριστ. γ' ἑν.) — a verbo 'σβέννυμι', flammam extinguere significat, ἀλλὰ φῶς μέγα καὶ λαμπρὸν ἀφῆκεν, ὥστε πάντες οἱ παρόντες κατεπλάγησανperterriti sunt (ἀορ. παθ. ὁριστ. γ' πλ.) — verbum compositum ex 'κατά' et 'πλήσσω', vehementem stuporem vel terrorem significat. Καί τις φωνὴ ἐδόκει ἀκούεσθαι ἐκ τοῦ ἀέρος, βαρεῖα καὶ σεμνή, λέγουσα· "Ἡ ἀλήθεια ἐκ τῶν θεῶν ἔρχεται."

Ὁ μὲν Λύσανδρος εὐθὺς ἔτρεμε καὶ ἐπὶ τὰ γόνατα ἔπεσεν· οἱ δὲ ἄλλοι νεανίσκοι σιωπῇ ἐκάθηντο, φόβῳ καὶ θαύματι συνεχόμενοιcorrepti (μτχ. παρ. παθ. ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'συνέχω', vi aliqua comprehensos vel constrictos esse significat. Ὁ δὲ Εὔμολπος ἠρέμαplacide/sensim (ἐπίρρ.) — adverbium quietem et lenitatem motus significans, character Eumolpi describitur ἀνέστη καὶ πρὸς τὴν θεὸν εὐχήν τινα εἶπε, μειδιῶνsubridens (μτχ. παρ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'μειδιάω', leve et suave subridere significat, sapientiam tranquillam sacerdotis ostendit.

Μετὰ δὲ ταῦτα πρὸς τοὺς μαθητὰς ἔφη· "Τοῦτο ὃ εἴδετε, ὦ νέοι, οὐ δεῖ ὑμᾶς φοβεῖσθαι ἀλλὰ νοεῖν. Ἡ Ἀθηνᾶ, ἡ τῆς σοφίας δέσποιναdomina (ὀνομ. ἑν. θηλ.) — nomen femininum quod significat dominam vel reginam; hic de Athena ut sapientia praesidente, οὐκ ἀπέχεταιabstinet (ἐνεστ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀπό' et 'ἔχω'; in forma media significat 'abstinere ab aliqua re', cum genitivo construitur τῶν ζητούντωνquaerentium (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. γεν. πλ. ἀρσ.) — participium a verbo 'ζητέω'; genitivo post 'ἀπέχεται' pendet τὴν ἀλήθειαν μετ᾽ εὐσεβείαςpietatis (γεν. ἑν. θηλ.) — nomen abstractum a 'εὐσεβής'; significat pietatem erga deos, virtus Graecis maximi momenti. Μανθάνετε οὖν γράμματα καὶ νόμους, τιμᾶτε δὲ ἅμα τοὺς θεούς· οὕτω γὰρ ἀνὴρ ἀγαθὸς γίγνεται."

Ὁ δὲ Λύσανδρος ἐκ τῆς οἰκίας ἐκείνης ἀλλοῖοςalius, mutatus (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adiectivum quod significat 'diversus' vel 'immutatus'; indicat transformationem Lysandri ἐξῆλθεν, ἤπιοςmitis, lenis (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adiectivum quod significat mansuetudinem et clementiam, opponitur duritiei animi καὶ φιλομαθήςstudiosus discendi (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adiectivum compositum ex 'φίλος' et 'μανθάνω'; significat eum qui libenter discit, οὐκέτι ἀλαζώνiactator, arrogans (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — nomen vel adiectivum quod hominem superbum et gloriabundum designat; nunc negatur per 'οὐκέτι'.