Ἡ Καλλίστη καὶ ἡ Εὔνοια ἐν τῷ τῆς Ἀθηνᾶς ἱερῷ

Ἐν τῇ ἑορτῇ τῶν Παναθηναίων, ὅτε αἱ πολῖτιδεςcives (feminae) (ὀνομ. πλ. θηλ.) — forma feminina nominis 'πολίτης', significat feminas civitatis πᾶσαι εἰς τὴν ἀκρόπολιν ἀνέβαινον, δύο νεᾶνιδεςiuvenes (puellae) (ὀνομ. πλ. θηλ.) — nomen tertiae declinationis a 'νεᾶνις', significat puellas adulescentes ἐν τῷ αὐτῷ ἱερῷ ἅμα παρῆσαν, ἑκατέραutraque (ὀνομ. ἑν. θηλ.) — pronomen distributivum, de duabus rebus singulatim dictum τῇ θεᾷ θύσουσαsacrificatura (μτχ. μέλλ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — participium futuri a verbo 'θύω', indicat propositum seu causam adventus.

Πρώτη ἦν ἡ Καλλίστη, θυγάτηρ στρατηγοῦ πλουσίου. Εἰσῆλθεν ἐσθῆτι λαμπρᾷ κεκοσμημένηornata (μτχ. παρακ. παθ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'κοσμέω', participium perfecti passivi indicans statum permanentem ornatus, στέφανον ῥόδων φοροῦσα, καὶ βοῦν λευκὴν ἄγουσα ἐπὶ τὸν βωμόν. Οἱ ἱερεῖς αὐτὴν ἐθαύμαζον· οἱ δὲ ὁρῶντες ἔλεγον ὅτι οὐδεμία νεᾶνις καλλίων εἴηpulchrior esset (συγκρ. ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. + εὐκτ. παρατ. γ' ἑν.) — oratio obliqua cum optativo post verbum dicendi in praeterito. Ἡ δὲ Καλλίστη ἡσύχως τῷ βωμῷ παρέστη, τὰς χεῖρας πρὸς τὸν οὐρανὸν ἄρασαsublatis (manibus) (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'αἴρω', aoristi participium indicans actionem gestus ritualis, καὶ εὔξατο σαφεῖ φωνῇ· "Ὦ Ἀθηνᾶ, δέξαι τάδε τὰ δῶρα, ἅ σοι ἐκ τοῦ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς πλούτου φέρω." Τὸ πῦρ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ ἀνέλαμψενeffulsit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀνά' et 'λάμπω', significat ignem subito clare arsisse· ὁ δὲ καπνὸς ὀρθὸς εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνέβη, σημεῖον ἀγαθόν.

Δευτέρα δὲ ἦν ἡ Εὔνοια, θυγάτηρ κεραμέως πένητος. Ἦλθε χιτῶνα λιτὸν φοροῦσα, οὐ στέφανον ἔχουσα, μόνον δὲ ἀλφίτων πόπανονplacentam ex farina hordei (γεν. πλ. οὐδ. + αἰτ. ἑν. οὐδ.) — libum sacrum ex farina hordeacea factum, quod deis offerebatur ἐν ταῖν χεροῖνin duabus manibus (δοτ. δυϊκ. τοῦ 'χείρ') — forma dualis rara, indicat duas manus simul φέρουσα. Οἱ δὲ ὁρῶντες ἐγέλων ἠρέμα, λέγοντες ὅτι μικρὰ εἴη ἡ θυσία. Ἡ δὲ Εὔνοια οὐ κατῃσχύνθηerubuit / pudore affecta est (ἀορ. παθ. ὁριστ. γ' ἑν. τοῦ 'καταισχύνομαι') — verbum compositum; negatur hic, significans Eunoeam nullo pudore captam esse, ἀλλὰ γόνυ κλίνασαgenu flectens (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. θηλ. τοῦ 'κλίνω' + αἰτ. ἑν.) — idioma supplicationis et adorationis, 'genu ponere ante aram' πρὸ τοῦ βωμοῦ, τῷ δαπέδῳpavimento / solo (δοτ. ἑν. τοῦ 'δάπεδον') — significat solum sive pavimentum templi; dativus contactus cum 'προσέθηκε' τὸ μέτωπον προσέθηκε καὶ εὔξατο σιγῇ, πολὺν χρόνον οὐκ ἀνιστᾶσα. Τὸ πῦρ ἐξαίφνης ἔλαμψεν ὡς ἀστραπή, καὶ ἡδεῖα ὀσμὴ πάντα τὸν τόπον ἔπλησεν.

Τότε ἡ ἱέρεια, γυνὴ πολιὰ καὶ σοφή, εἶπεν· "Ὦ πολῖτιδες, ἀκούσατέ μου. Ἡ μὲν Καλλίστη ἐκ περιουσίαςex abundantia / de divitiis (praepositio + γεν. ἑν.) — idioma significans 'de abundanti copia', opponitur 'ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς' ἔδωκεν· ἡ δὲ Εὔνοια ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς προσήνεγκενobtulit / attulit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. τοῦ 'προσφέρω') — verbum technicum sacrificii; radix suppletiva ex 'φέρω', ἀορ. ex 'ἐνεγκ-'. Ἡ θεὸς οὐ χρυσὸν σκοπεῖ ἀλλὰ εὐσέβειαν."

Καὶ αὗται αἱ δύο νεᾶνιδες, ἑκατέρα τῷ ἑαυτῆς τρόπῳ, ἀξίαι ἦσαν ἐπαίνου· ἡ μὲν τῆς γενναιότητοςnobilitatis animi / magnitudinis (γεν. ἑν. θηλ. τοῦ 'γενναιότης') — nomen abstractum a 'γενναῖος'; hic laudatur Calliste ob liberalitatem ex nobilitate animi, ἡ δὲ τῆς ὁσιότητοςpietatis / sanctitatis (γεν. ἑν. θηλ. τοῦ 'ὁσιότης') — nomen abstractum a 'ὅσιος'; significat pietatem erga deos, distincta a 'εὐσέβεια' sed affinis. Τοιαῦται γὰρ εἰσιν αἱ ἀληθῶς εὐσεβεῖς, αἵτινες ὃ ἔχουσι τοῦτο ὅλον τοῖς θεοῖς ἀπονέμουσινtribuunt / assignant (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ. τοῦ 'ἀπονέμω') — verbum compositum ex 'ἀπό' et 'νέμω', significat 'distribuere, attribuere' alicui quod ei debetur.