Ἐπιστολὴ περὶ Ἀνδρείου τοῦ Μετοίκου

# Ἐπιστολὴ περὶ Δημητρίου τοῦ Μετοίκου

---

ΧαῖρεAve / Salve (προστ. ἐνεστ. ἐνεργ. β' ἑν.) — salutatio epistularis usitata, a verbo 'χαίρω', ὦ Νικία φίλτατεcarissime (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ. ὑπερθ.) — superlativus gradus ab 'φίλος', in vocatione adhibitus.

Ἐπιθυμῶ σοι διηγήσασθαιnarrare/exponere (ἀπρμφ. ἀορ. μέσ.) — verbum compositum ex 'διά' et 'ἡγέομαι'; significat rem totam per ordinem exponere ὅτι εἶδον πρότερον ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, πρᾶγμα ἀξιόλογονmemoria dignum (ἐπίθ. αἰτ. ἑν. οὐδ.) — adiectivum compositum ex 'ἄξιος' et 'λόγος'; de re notabili dicitur καὶ θαυμαστόν. Οἶσθα γὰρ ὅτι ἐγὼ ἀεὶ φιλῶ παρεῖναιadesse (ἀπρμφ. ἐνεστ. ἐκ τοῦ 'πάρειμι') — verbum compositum ex 'παρά' et 'εἰμί'; hic de praesentia in contione dicitur ἐν τῇ Πυκνί, ὅταν οἱ πολῖται περὶ τῶν κοινῶν βουλεύωνταιdeliberent (ὑποτ. ἐνεστ. μέσ. γ' πλ.) — in propositione temporali cum 'ὅταν'; de deliberatione publica civium dicitur.

Χθὲς οὖν παρῆν ἐκεῖ ἀνήρ τις ὀνόματιnomine (δοτ. ἑν. οὐδ.) — dativus usus, qui Latine 'nomine' redditur; hic ad nomen proprium introducendum adhibetur Δημήτριος, μέτοικος ἐκ Μεγάρων, ὃς ἐν τῇ πόλει ἡμῶν πολλὰ ἔτη ᾤκειhabitabat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. ἐκ τοῦ 'οἰκέω') — imperfectum durationem actionis praeteritae significat; de longa commoratione in urbe dicitur, ἐργαζόμενος ὡς χαλκεύςfaber aerarius/ferrarius (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — nomen artificis qui metalla tractat; metoeci saepe talibus artificiis in Attica vitam agebant. Ὁ δὲ ἀνὴρ οὗτος, καίπερ οὐ πολίτης ὤνquamquam civis non esset (μτχ. ἐνεστ. ἐκ τοῦ 'εἰμί' μετὰ τοῦ 'καίπερ') — participium concessivum; 'καίπερ' cum participio pro propositione concessiva ponitur, ἐθεᾶτο τὴν ἐκκλησίαν ἔξωθεν, ὡς νόμος ἐστίν.

Ἦν δέ τις ῥήτωρ, Κλεόφαντος τοὔνομαnomine (κρᾶσις ἐκ τοῦ 'τὸ ὄνομα', αἰτ. ἑν. οὐδ.) — forma per crasim contracta ex 'τὸ ὄνομα'; accusativus relationis Graecus, ὃς πρὸς τοὺς πολίτας ἔλεγεν ὅτι δεῖ τοὺς μετοίκους φορολογεῖνtributis onerare (ἀπρμφ. ἐνεστ. ἐνεργ. ἐκ τοῦ 'φορολογέω') — verbum compositum ex 'φόρος' et 'λέγω'; de exactione tributorum a metoecis dicitur πλέον ἔτι, καὶ κωλύειν αὐτοὺς ἀγοράζειν γῆν ἐν τῇ Ἀττικῇ. Ταῦτα δὲ ἔλεγεν, ὥς μοι ἐδόκει, οὐ διὰ τὸ τῆς πόλεως συμφέρονutilitas rei publicae (μτχ. ἐνεστ. οὐδ. ἐκ τοῦ 'συμφέρω', ὡς οὐσιαστ.) — participium substantivatum cum articulo; frequens locutio in oratione publica Attica, ἀλλὰ διὰ φθόνον. Ἤκουσα γὰρ ὅτι ὁ Δημήτριος εὐπορώτερος ἦν ἢ ὁ Κλεόφαντος αὐτός, καὶ τοῦτο τῷ ῥήτορι λίαν ἔδακνε τὴν ψυχήνanimum mordebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. ἐκ τοῦ 'δάκνω') — metaphora vivida de invidia; 'δάκνω' proprie 'mordere' significat, hic de dolore animi dicitur.

Ὁ δὲ Δημήτριος, ἀκούων τοὺς τοῦ Κλεοφάντου λόγους, οὐκ ὠργίζετο, οὐδὲ ᾐσχύνετοpudebatur / erubescebat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'αἰσχύνομαι', significat 'pudore affici'; hic cum participio 'φεύγων' coniunctum φεύγων. Μετ᾽ ὀλίγον δὲ ἐκλήθηvocatus est (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'καλέω', forma passiva aoristi; sonum mutatum habet εἰς τὴν ἐκκλησίαν ὑπό τινος φίλου, στρατηγοῦ ὄντος, ὃς εἶπεν ὅτι ὁ Δημήτριος πρότερον ἐκ τῶν ἰδίων χρημάτων τριήρη παρέσχεtrierem praebuit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. + αἰτ. ἑν.) — verbum compositum 'παρέχω' cum aoristo irregulari 'παρέσχε'; 'τριήρης' est navis longa triremis τῇ πόλει ἐν τοῖς δεινοῖς, καὶ τοὺς νέους τοὺς πένητας ἐδίδαξε τὴν τέχνην δωρεάνgratis / sine pretio (αἰτ. ἑν. ὡς ἐπίρρ.) — nomen 'δωρεά' in accusativo adverbialiter positum, significat 'gratuito'.

Τότε οἱ πολῖται ἐθορύβησαν εὐφήμως, καὶ κατεγέλασαν τοῦ Κλεοφάντου. Ὁ δὲ Δημήτριος ἐρυθριῶν εἶπε μόνον τοσοῦτον· "Ἡ τῆς πόλεως εὐτυχία ἐμὴ εὐτυχία ἐστίν· τοῦτο γὰρ ὁ ἀγαθὸς ἀνὴρ φρονεῖ."

Τοιοῦτον, ὦ Νικία, τὸ τῆς ἀρετῆς κάλλος ἐστίν· οὐ φθόνῳ οὐδὲ ζηλοτυπίᾳ τρέφεταιalitur / nutritur (ἐνεστ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'τρέφω' in forma passiva; metaphorice de virtute dicitur quae invidia non pascitur, ἀλλὰ χάριτι καὶ ἔργοις ἀγαθοῖς. Ὁ δὲ φθονερὸςinvidus (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — adjectivum a 'φθόνος' derivatum; describit hominem qui alienis bonis dolet ἀνὴρ αὐτὸς ἑαυτὸν αἰσχύνειipse se ipsum dedecori est (ἀντων. ἐμφατ. + ἀντων. ἀναφορ. αἰτ. + ῥῆμα γ' ἑν.) — constructio emphativa cum pronomine reflexivo 'ἑαυτόν'; vim moralem maximam habet in clausula epistulae.

ἜρρωσοVale (πρστ. παρακ. μέσ. β' ἑν.) — formula epistolaris ex verbo 'ῥώννυμι', qua epistulae clauduntur; significat 'robustus sis' vel 'vale'.