Ἐγκώμιον τοῦ Καλλίου τοῦ Τριηράρχου ἐν τῷ Βαλανείῳ

Ἀκούσατέ μου, ὦ ἄνδρες, ὅτι χθὲς ἐν τῷ βαλανείῳbalneum (δοτ. ἑν. οὐδ.) — locus publicus ubi homines se lavant εἶδον πρᾶγμα ἄξιον ἐπαίνουdignum laude (αἰτ. ἑν. ἀρσ. + γεν. ἑν.) — constructio frequens: 'ἄξιος' cum genitivo iunctum μεγίστου. Ἐγὼ γὰρ ἐλουόμηνlavabam me (παρατ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum 'λούω' in voce media: se lavare ἡσυχῇ καὶ ἔχαιρον τῷ θερμῷ ὕδατι, ὅτε Καλλίας ὁ τριήραρχοςtrierarchus (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — navarchus qui triremi praeest et impensas sustinet εἰσῆλθεν εἰς τὸ βαλανεῖον μεθ᾽ ἑτέρων ναυτῶν.

Ἦν δέ τις ἀνὴρ ἐκεῖ, Νικόδημος τοὔνομαnomine (αἰτ. ἑν. οὐδ. (κρᾶσις)) — contractio ex 'τὸ ὄνομα', accusativus relationis indicans nomen personae, ὃς ἀεὶ ζηλοτυπεῖinvidet (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ζῆλος' et 'τύπτω', significat invidiam vel aemulationem τὰ τῶν ἄλλων ἀγαθά. Οὗτος οὖν εἶπε μεγάλῃ φωνῇ ἀγρίᾳ· "Τί δήποτε, ὦ Καλλία, σὺ τριήραρχος εἶ καὶ οὐκ ἐγώ; Ἐγὼ γὰρ ἱκανώτερός εἰμι περὶ τὴν θάλατταν καὶ τὰς ναῦς." Καὶ τοῦτο λέγων ἔρραινεaspergebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ῥαίνω', significat spargere vel aspergere liquorem τὸ ὕδωρ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Καλλίου ὡς παιδίον ἄφρονstultum/insanum (αἰτ. ἑν. οὐδ. (ἢ ἀρσ.)) — adiectivum ex 'ἀ-' privativo et 'φρήν', significat sensu et ratione carentem.

Ἐγὼ δὲ ἐφοβούμην· ᾤμηνputabam (παρατ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum defectivum 'οἴομαι', opinari vel putare significat γὰρ ὅτι ὁ Καλλίας ὀργισθήσεταιirascetur (μέλλ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'ὀργίζομαι', futuram iram indicat καὶ ἔρις μεγάλη ἔσται ἐν τῷ βαλανείῳ. Ἀλλὰ Καλλίας — τοῦτο δή ἐστι τὸ θαυμαστόν — ἡσύχασεquievit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἡσυχάζω', silentium vel tranquillitatem servare significat καὶ ἐμειδίασε πράωςleniter arrisit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. cum ἐπιρρ.) — verbum 'μειδιάω' subrridere significat; 'πράως' adverbium a 'πρᾷος' derivatum, mansuetudinem indicat, ὥσπερ ἀνὴρ σώφρων καὶ γενναῖος. Εἶτα εἶπεν ἠρέμα καὶ σαφῶς·

"Ὦ Νικόδημε, οὐκ ἐπαινῶ σε τῆς ζηλοτυπίαςinvidiae (γεν. ἑν. θηλ.) — genitivus causae post verbum 'ἐπαινῶ'; 'ζηλοτυπία' zelum vel invidiam significat. Ὁ γὰρ ζηλότυπος ἀνὴρ ἑαυτῷ μόνον κακὰ ποιεῖ. Ἐγὼ δὲ τριήραρχόςtrierarchus (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — magistratus Atheniensis qui trierem suā pecuniā alebat et regebat εἰμι οὐ διὰ τύχην ἀλλὰ διὰ πολλοὺς πόνους ἐν τῇ θαλάττῃ. Πολλάκις γὰρ ἐκινδύνευσαin periculo versatus sum (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'κινδυνεύω', periculum subire significat καὶ ἀπέθανον σχεδὸν ὑπὲρ τῆς πόλεως. Εἰ δὲ βούλει σὺ τοιαῦτα παθεῖνtalia pati (ἀπαρ. ἀορ. παθ. cum δεικτ. ἀντ.) — infinitivus cum pronomine demonstrativo; 'πάσχω' labores et pericula tolerare hic significat, ἐγὼ σε διδάσκειν ἐθέλω."

Ὁ δὲ Νικόδημος ἐσιώπαtacebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'σιωπάω', silentium servare significat; imperfectum durationem silentii indicat, αἰσχυνόμενος ὑπὸ τῶν παρόντωνcoram praesentibus pudore suffusus (μτχ. παρατ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ. cum ὑπό et γεν.) — participium causam silentii exprimit; 'παρόντων' a 'πάρειμι', qui adsunt significat. Καὶ οἱ λοιποὶ ἐν τῷ βαλανείῳ ἐθαύμαζον τὴν πραότηταmansuetudinem (αἰτ. ἑν. θηλ.) — a 'πραότης', abstractum nomen a 'πρᾷος' derivatum, lenitatem animi significat τοῦ τριηράρχου.

Ἐγὼ οὖν τότε ἔγνωνcognovi (ἀορ. β' ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν. ἀπὸ τοῦ 'γιγνώσκω') — forma aoristis secundae irregularis; indicat cognitionem subito acquisitam ὅτι ἡ ἀρετὴ τοῦ ἀνδρὸς τοῦ ἀγαθοῦ οὐκ ἔστιν ἐν τῷ χρυσῷ οὐδὲ ἐν τῇ ἀρχῇ, ἀλλ᾽ ἐν τῷ τρόπῳmodo / moribus (δοτ. ἑν. ἀρσ.) — significat 'modum' vel 'ingenium'; saepe de indole hominis dicitur. Καλλίας γὰρ ὑπὸ πάντων φιλεῖται, ὅτι σώφρωνtemperans / prudens (ὀνομ. ἑν. κοιν. γέν.) — virtus cardinalis Graecorum; significat modestiam et temperantiam animi ἐστὶ καὶ δίκαιος καὶ ἀνδρεῖος — καὶ ἐν τῷ βαλανείῳ ὅμοιος τοιοῦτός ἐστιν ὥσπερ ἐπὶ τῆς τριήρουςtriremes (γεν. ἑν. θηλ. ἀπὸ τοῦ 'τριήρης') — navis bellica tribus remigum ordinibus instructa; ad dignitatem Calliae triérarchi refertur.

Ἄξιος οὖν ἐστιν ἐπαίνουlaudis (γεν. ἑν. ἀρσ. ἀπὸ τοῦ 'ἔπαινος') — genetivus post 'ἄξιος'; nomen ab 'ἐπαινέω' derivatum, laudem et approbationem significat ὁ τοιοῦτος ἀνήρ.