Ἐγκώμιον Εἰς Μνησίαν τὸν Παιδοτρίβην, τὸν Ἐν Ἀκροπόλει Τιμηθέντα

Ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐπαινεῖτε νῦν μετ' ἐμοῦ Μνησίαν τὸν παιδοτρίβηνpaedotribam (ὀνομ. ἑν. ἀρσ. α' κλίσις) — nomen proprium officii: magister qui pueros in palaestra exercet, ὃς πλείστης ἀρετῆς ἕνεκαpropter maximam virtutem (γεν. ἑν. θηλ. μετὰ τοῦ ἕνεκα) — ἕνεκα cum genitivo causam indicat; πλείστης superlativus est πολύς ἄξιός ἐστι τιμῆς παρὰ πάσης τῆς πόλεως. Οὗτος γὰρ ἐν τῇ παλαίστρᾳpalaestrae (δοτ. ἑν. θηλ.) — locus ubi athletae luctantur et exercentur τῇ πρὸς τῇ ἀκροπόλει πολλοὺς νέους ἐπαίδευσενeducavit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'παιδεύω', significat educationem et corporis et animi, οὐ μόνον τὰ τοῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς ψυχῆς.

Ἔτεσι δέ τισι πρότερον, ἀνήρ τις πλούσιος, Καλλίας ὄνομα, ἦλθε πρὸς τὸν Μνησίαν, φέρων χρυσίον πολύ. Εἶπε δὲ οὗτος· "Ὦ παιδοτρίβα, λάβε ταῦτα τὰ χρήματα καὶ δίδαξον τὸν υἱόν μου πρῶτον πάντων τῶν παίδων, καίπερ ἀσθενέστατον ὄνταquamquam infirmissimus esset (μτχ. ἐνεστ. εἶναι αἰτ. ἑν. ἀρσ. μετὰ τοῦ καίπερ) — καίπερ cum participio usum concessivum habet; ἀσθενέστατος superlativus est ἀσθενής." Ὁ δὲ Μνησίας τὸ χρυσίον ἀπεώσατοrepulit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum compositum ἀπο-ωθέω, significat 'repellere' vel 'recusare'; vox media vim emphatiticam habet καὶ εἶπεν· "Ἄπελθε, ὦ Καλλία· ἐν τῇδεhac (δεικτ. ἀντων. δοτ. ἑν. θηλ.) — pronomen demonstrativum propinquitatem vel rem in conspectu positam indicat τῇ παλαίστρᾳ οὐκ ἔστι νόμος τοιοῦτος."

---

*Ἐνταῦθα δὴ ἄξιόν ἐστιdignum est (κατηγ. ἔκφρ. μετὰ ἀπρμφ.) — locutio impersonalis quae infinitivum regit μνησθῆναιmeminisse / commemorare (ἀπρμφ. ἀορ. παθ. ἀπὸ 'μιμνῄσκομαι') — infinitivus aoristi passivi; construction 'ἄξιόν ἐστι + infinitivus' significat 'dignum est' παλαιοῦ μύθουveteris fabulae (γεν. ἑν. ἀρσ., ἐπίθ. + οὐσ.) — genetivus post verbum 'μνησθῆναι' positus, quod genetivum regit, ὃν οἱ σοφοὶ λέγουσιν·*

*Ἑρμῆς ποτε ἦλθεν εἰς τὴν τῶν ἀνθρώπων χώραν, βουλόμενος μαθεῖν εἴ τις δίκαιος ἐν τῇ γῇ ἔτι εἴηesset (εὐκτ. ἐνεστ. ἀπὸ 'εἰμί', γ' ἑν.) — optativus obliquus in interrogatione indirecta post verbum in praeterito ('βουλόμενος μαθεῖν εἴ...'). Ἐφόρει δὲ σχῆμα γέροντος πένητοςhabitum senis pauperis (αἰτ. ἑν. οὐδ. + γεν. ἑν. ἀρσ.) — phrasis indicat Mercurium personam senis pauperis induisse; 'Ἐφόρει σχῆμα' = 'habitum gerebat' καὶ προσῆλθε κριτῇ τινι, διδοὺς δῶρα. Ὁ κριτὴς εὐθὺς ἐδέξατο. Εἶτα δὲ ὁ Ἑρμῆς προσῆλθε παιδοτρίβῃ τινί, ὡσαύτως φέρων χρυσόν. Ὁ δὲ παιδοτρίβης εἶπεν· "Οὐ δέχομαι ξένα δῶρα· ἡ γὰρ ἀρετὴ δίδοταιdatur / tribuitur (ἐνεστ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν. ἀπὸ 'δίδωμι') — verbum 'δίδωμι' in voce passiva; gnome generalis de virtute quae dignis tantum confertur τοῖς ἀξίοις, οὐ τοῖς πλουσίοις." Ὁ δὲ Ἑρμῆς γελάσας ἀνεχώρησενrisu sublato discessit (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ. + ἀορ. ὁριστ. γ' ἑν.) — participium aoristi 'γελάσας' actionem antecedentem describit; 'ἀναχωρέω' = 'discedo, abscedo', εἰπών· "Εὗρον ὃ ἐζήτουν." Τοῦτον οὖν εὐδαίμονα εἶναί φασιν ἕως γήρωςusque ad senectutem (πρόθ. + γεν. ἑν. ἀπὸ 'γῆρας') — phrasis temporalis; 'γῆρας' nomen tertiae declinationis, genetivus 'γήρως' significat terminum temporis.*

---

Τοιοῦτος δή ἐστι καὶ Μνησίας. Ὁρᾶτε γὰρ ὡς πάντες οἱ παρ' αὐτοῦ παιδευθέντεςeducati/instituti (μτχ. ἀορ. παθ. ὀνομ. πλ. ἀρσ.) — a verbo 'παιδεύω'; participium aoristi passivi indicat eos qui ab ipso instituti sunt νῦν ἐν τοῖς ἀγῶσι νικῶσιν, οὐ διὰ χρήματα, ἀλλὰ διὰ πόνον καὶ δικαιοσύνην. Τοιαύτης ἀρετῆς ἕνεκαvirtutis causa (γεν. ἑν. + πρόθ. (post-positiva)) — formula causalis; 'ἕνεκα' cum genitivo causam vel propositum significat οἱ τῆς βουλῆς ἄνδρες ἔκριναν αὐτῷ στέφανον δοῦναι πρὸς τῇ ἀκροπόλει, ἐναντίονcoram/in conspectu (πρόθ. + γεν.) — praepositio propria indicat praesentiam publicam; hic honoris publici momentum exprimit πάντων τῶν πολιτῶν.

Μακαρία ἄρα ἡ πόλις ἥτιςquaecumque/quae (ἀντ. ἀναφ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — pronomen relativum-indefinitum compositum ex 'ὅς' et 'τις'; sensum generalem habet ἔχει παιδοτρίβας τοιούτους· ἐκ γὰρ τοιούτων ἀνδρῶν οἱ νέοι μανθάνουσιν ὅτι ἡ ἀρετὴ τιμιωτέρα ἐστὶ παντὸς χρυσίου.