Αἱ Δύο Γυναῖκες ἐπὶ τῆς Καλλιρρόης

Ἐν τῇ τοῦ ΒοηδρομιῶνοςBoedromionos (mensis Attici) (γεν. ἑν. ἀρσ.) — mensis tertius anni Attici, fere September-October; nomen proprium difficile μηνὸς ἕκτῃ, αἱ γυναῖκες τῶν Ἀθηνῶν πρὸς τὴν Καλλιρρόην κρήνην κατέβαινον, ὡς εἴωθενsolebat / consueverat (παρακ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. ἀπρόσ.) — a verbo 'ἔθω'; perfectum cum vi praesenti, significat morem solitum, ἅμα τῇ ἕῳsimul cum aurora / prima luce (ἐπίρρ. + δοτ. ἑν. θηλ.) — locutio temporalis frequens; 'ἕως' (aurora) in dativo cum praepositione 'ἅμα'. Ἐκεῖ δύο γυναῖκες ἐτύγχανον ἀλλήλαις ἐντυγχάνουσαι.

Ἡ μὲν Ξανθίππη, γυνὴ νεαρὰ καὶ εὔμορφος, ὑδρίανhydriam (αἰτ. ἑν. θηλ.) — vas fictile ad aquam ferendam; instrumentum feminale quotidianum ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἔφερε, σιωπῶσα. Ἐν τῷ νῷ αὐτῆς οὐδὲν ἄλλο ἦν ἢ ὁ γάμος ὁ μέλλων· ὁ γὰρ πατὴρ αὐτῆς Νικόστρατος ἀνδρὶ πρεσβύτῃ ὀνόματι Δημοφῶντι αὐτὴν ὑπεσχέτοpromiserat / desponderat (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'ὑπισχνέομαι'; medium significat promissionem pro se factam; hic de pactione matrimoniali, ἄνδρι πλουσίῳ μέν, ἀλλὰ τρὶς γε γεγαμηκότιqui (ter) duxerat / nuptui dederat (μτχ. παρακ. ἐνεργ. δοτ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'γαμέω'; participium perfecti in dativo concordans cum 'ἀνδρί'; πρβλ. 'τρὶς γεγαμηκότι' ἤδη. Ἡ δὲ Ξανθίππη ἄλλον τινὰ ἐν τῇ καρδίᾳ εἶχεν, Εὐκλείδην τὸν νέον, τὸν καλὸν στρατιώτην, ὃς οὐδέποτε ἐτόλμαaudebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'τολμάω'; cum infinitivo 'λέγειν'; imper­fectum indicat conatum repetitum frustra factum λέγειν πρὸς τὸν πατέρα.

Ἡ δὲ Μυρρίνη, γυνὴ πρεσβυτέρα, ἐγγὺς ἑστῶσα, ἄλλην τινὰ μέριμνανcuram / sollicitudinem (οὐσ. αἰτ. ἑν. θηλ.) — nomen significans anxietatem mentis vel curam gravem εἶχεν. Ὁ γὰρ ἑαυτῆς ἀνήρ, Χαιρέδημος, τελευτήσαςmortuus (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'τελευτάω', participium causam mortis indicans ἐν τῷ πολέμῳ ἔτος ἤδη τρίτον ἔλιπεν αὐτὴν χήραν μετὰ δυοῖν παιδίοινduobus parvulis (numerale et nomen in forma duali, casu genitivo vel dativo) — forma dualis rara, designat duos liberos parvos. Νῦν δέ τις κηδεστὴς ἐβούλετο αὐτὴν αὖθις γαμεῖν, ἀνδρὶ χρηστῷ μέν, ξένῳ δὲ παντάπασινomnino / prorsus (ἐπίρρ.) — adverbium emphaticum ex 'πᾶς' compositum, omnino alienum esse significans.

Ἐπεὶ δὲ ἡ Ξανθίππη κατὰ τὴν κρήνην τὴν ὑδρίαν ὕδατος ἐπλήρουhydriam aqua implebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — constructio cum genitivo partitivo; verbum 'πληρόω' genitivo rei implendae utitur, ἐδάκρυεν λάθρᾳclam / furtim (ἐπίρρ.) — adverbium indicans actionem occultam, ne ab aliis videatur. Ἡ δὲ Μυρρίνη ἰδοῦσαconspicata (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'ὁράω', supplet causam subiti accessus Myrrhines προσῆλθεν αὐτῇ.

"Τί πάσχεις, ὦ νεᾶνι;" ἤρετοinterrogavit / rogavit (ἀορ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — verbum 'ἔρομαι', forma media tantum usurpata, interrogationem directam introducit ἡ Μυρρίνη ἡσύχωςquiete / placide (ἐπίρρ.) — adverbium ab 'ἥσυχος' derivatum, modum loquendi mitem et sollicitum indicans.

"Οὐδέν," ἔφη ἡ Ξανθίππη, "πλὴν ὅτι ὁ πατήρ με ἀνδρὶ δίδωσινdat/tradit (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'δίδωμι', hic de matrimonio tradendo usurpatum ὃν οὐ φιλῶquem non amo (ἀναφ. πρόθ. αἰτ. ἑν. ἀρσ.) — propositio relativa in accusativo, referens ad sponsum invitum."

Ἡ δὲ Μυρρίνη ἐμειδίασενsubrisit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'μειδιάω', indicat subridentem leviter vel amaro modo, οὐχ ὑβριστικῶςcontumeliose (ἐπίρρ.) — adverbium a 'ὕβρις' derivatum, irrisionem vel insolentiam denotat ἀλλὰ πικρῶς. "Κἀγὼ τοῦτο πάσχω," εἶπεν, "καίπερ χήρα οὖσαquamquam vidua sit (καίπερ + μτχ. ἐνεστ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — constructio concessiva cum participio; 'χήρα' est femina virum amisisse. Νομίζουσι γάρ τινες ὅτι ἡ γυνὴ ἄνευ ἀνδρὸς ὥσπερ ὑδρία κενήhydria inanis (ὀνομ. ἑν. θηλ. + ἐπίθ.) — metaphora: vas aquarium vacuum pro femina sine viro indigna habita ἐστιν."

Ἀμφότεραι τότε ἐσιώπησανsiluerunt (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — verbum 'σιωπάω', subitus silentii ingressus post colloquium, τὰς ὑδρίας πλήρεις κρατοῦσαι, πρὸς τὸ ῥεῦμα ἀποβλέπουσαιintuentes/respicientes (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. πλ. θηλ.) — verbum compositum 'ἀπο-βλέπω', aspectum fixum in aliquid denotat. Τὸ δὲ ὕδωρ ἔρρειfluebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'ῥέω', imperfectum continuitatem fluminis describit ἀεί, ἀδιάφορονindifferens/nihil curans (κατηγορ. ἐπίθ. οὐδ. ἑν.) — epitheton philosophicum, indifferentiam rerum naturalium ad humanos dolores indicat, ὥσπερ ὁ χρόνος αὐτός.

Τέλος εἶπεν ἡ Μυρρίνη· "Ἴωμενeamus (ὑποτακτ. ἐνεστ. μέσ. α' πλ.) — a verbo 'εἶμι', forma hortatoria; invitatio ad abeundum, ὦ φίλη. Τὸ ὕδωρ οὐ μένει ἡμᾶςnon nos expectat (ἐνεστ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. + αἰτ. πλ.) — μένω cum accusativo personae, significat 'exspectare aliquem', οὐδὲ οἱ πατέρες."

Καὶ οὕτω ἀπῆλθον ἑκατέραutraque (ὀνομ. ἑν. θηλ.) — pronomen distributivum, significat 'utraque earum seorsum' πρὸς τὸν ἑαυτῆς οἶκον, βαρεῖαν τὴν ὑδρίανhydriam (αἰτ. ἑν. θηλ.) — vas fictile ad aquam ferendam destinatum φέρουσα, βαρυτέραν δὲ τὴν ψυχήν.