Φιλοκλῆς ἐν τῷ Βαλανείῳ

Χθὲς εἰς τὸ βαλανεῖονbalneum (οὐσ. οὐδ. αἰτ. ἑν.) — locus publicus ubi homines se lavabant εἰσῆλθον λούσασθαιut se lavaret (ἀπρμφ. ἀορ. μέσ.) — infinitivus finalis a verbo 'λούω', indicat causam ingressus μετὰ τῶν φίλων. ἐκεῖ δὲ εἶδον Φιλοκλέα τὸν ποιητήν, ὃς ἐν τῷ ὕδατι ἐκάθητο καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐψιθύριζενsusurrabat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum rarum, significat voce summissa loqui secum ipsum ὥσπερ μελοποιῶνcarmina componens (μτχ. ἐνστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium a verbo 'μελοποιέω', compositum ex 'μέλος' et 'ποιέω'.

προσελθὼν οὖν εἶπον· "ὦ Φιλόκλεις, τί ποιεῖς; ἆρά τι καινὸν γράφεις;"

ὁ δὲ ἀνέβλεψεsuspexit / oculos sustulit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀνά' et 'βλέπω', significat oculos attollere καὶ ἐμειδίασενsubrисit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'μειδιάω', significat leniter arridere. "ναί," ἔφη, "δρᾶμα περὶ μοιχείαςadulterii (γεν. ἑν. θηλ.) — nomen 'μοιχεία', crimen grave in societate Attica γράφω. πολλοὶ γὰρ τῶν πολιτῶν κακῶς πράττουσιν ἐν ταῖς οἰκίαις τῶν ἄλλων."

ἐγὼ δὲ ἐγέλασαrisi (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum 'γελάω', forma aoristea irregularis. "ἀλλὰ σύ, ὦ φίλε, οὐ μόνον ποιητὴς τούτων εἶ, ἀλλὰ καὶ διδάσκαλοςmagister / doctor (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — hic per ironiam dictum: non magister scholae sed auctor et exemplum vitiorum, ὡς λέγουσιν οἱ ἐν τῇ ἀγορᾷ."

ὁ δὲ Φιλοκλῆς τὸ μὲν πρῶτονprimo / in primis (αἰτ. ἑν. οὐδ., ἐπιρρηματικῶς) — locutio temporalis usitata, saepe respondet 'ἔπειτα δέ' ἐσιώπησενtacuit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum 'σιωπάω', silentium subitum vel deliberatum significat. ἔπειτα δέ, βλέψαςaspiciens / conversus (ἀορ. μτχ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium temporale vel modale a verbo 'βλέπω' πρὸς ἐμέ, εἶπε· "τί λέγουσιν; οὐδὲν ἀληθές ἐστιν. ἐγὼ γὰρ τῆς τοῦ Νικοδήμου γυναικὸς οὐδέποτε ἡψάμηνtetigi (ἀορ. ὁριστ. μέσ. α' ἑν.) — verbum 'ἅπτομαι' cum γεν., significat tangere; hic eufemistice de contactu amoroso dicitur."

"οὐ περὶ τῆς τοῦ Νικοδήμου γυναικὸς ἔλεγον," ἔφηνinquam/dixi (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — verbum 'φημί' in forma imperfecti, saepissime in narrationibus adhibetur ad verba recta introducenda ἐγώ.

ὁ δὲ Φιλοκλῆς ἐρυθριάσαςerubescens/rubore suffusus (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'ἐρυθριάω', significat ruborem in vultu prae pudore ortum; participium temporale εὐθὺς κατέδυsubmersi se/descendit (ἀορ. β' ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'κατά' et 'δύω', aoristus secundus; significat corpus in aquam demittere εἰς τὸ ὕδωρ ὥσπερ κρύπτεσθαι βουλόμενοςquasi se celare volens (ὥσπερ + ἀπαρ. + μτχ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — constructio comparativa quae intentionem vel speciem actionis describit. οἱ δὲ ἄλλοι οἱ ἐν τῷ βαλανείῳ ἅπαντες ἐγέλασαν μέγαriserunt magnopere (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' πλ. + ἐπίρρ.) — μέγα hic est adverbium, non adiectivum; significat 'vehementer' vel 'cum magno risu'.

μετ᾽ ὀλίγον δὲ ἀνέκυψεcaput extulit/emersit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀνά' et 'κύπτω'; proprie significat caput e latebra vel aqua tollere καὶ εἶπε, φωνῇ σεμνῇ καὶ ὥσπερ φιλόσοφος· "ὁ μὲν μοιχὸς ἄφρων ἐστίν· κινδυνεύει γὰρ ἀεί. ὁ δὲ ποιητὴς τὰ τῶν ἄλλων ἁμαρτήματαpeccata/errata (αἰτ. πλ. οὐδ.) — a verbo 'ἁμαρτάνω'; significat errores morales vel facinora, hic in contextu comico adhibetur εἰς τὴν σκηνὴν φέρων σοφὸς φαίνεται."

"εἰ δὲ αὐτὸς ὁ ποιητὴς μοιχόςadulter (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — nomen vulgare, de viro qui matrimonium alienum violat ἐστιν;" ἤρετό τις τῶν παρόντωνeorum qui aderant (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. γεν. πλ. ἀρσ.) — participium substantivum a verbo 'πάρειμι', indicat praesentes.

ὁ δὲ Φιλοκλῆς, οὐδὲν ἀποκρινόμενοςrespondens (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium a verbo 'ἀποκρίνομαι', hic cum οὐδέν, indicat silentium, ἐξῆλθε τοῦ βαλανείου τάχισταquam celerrime (ἐπίρρ. ὑπερθ.) — superlativus adverbii 'ταχύ', saepe cum quam elativo usu adhibetur, τὸ ἱμάτιον λαβών. ἡμεῖς δὲ ἐγελῶμενridebamus (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. α' πλ.) — verbum contractum 'γελάω', imperfectum indicat risum diuturnum ἔτι πολὺν χρόνον.

τοῦτο οὖν ἔγνωνcognovi / intellexi (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — forma aoristiana irregularis a verbo 'γιγνώσκω' ἐκεῖ· ὁ ποιητὴς δεινός ἐστι λόγους περὶ τῆς ἀλλοτρίαςalienae (γεν. ἑν. θηλ.) — adiectivum 'ἀλλότριος', de rebus vel personis ad alium pertinentibus ἀδικίας ποιεῖν, τὴν δὲ ἑαυτοῦ ἀεὶ κρύπτεινcelare / occultare (ἀπαρ. ἐνεστ. ἐνεργ.) — infinitivus a verbo 'κρύπτω', hic obiectivus post 'βούλεται' βούλεται.