Ὁ Ἐξηκίας ὁ κεραμεὺς καὶ ἡ ἐν τῷ γυμνασίῳ συμμαχία

Ἦν ποτε ἈθήνησινAthenis (δοτ. τόπου) — locativus casus indicans 'in Athenis' ἀνὴρ ὀνόματι Ἐξηκίας, τέχνην μὲν κεραμεύςfigulus (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — artifex qui vasa fictilia facit, φύσιν δὲ φιλόσοφος. Οὗτος, καίπερ οὐκ ὢν τῶν εὐπατριδῶνpatriciorum (γεν. πλ. ἀρσ.) — nobili genere nati, patricii Athenienses, εἰώθειsolebat (παρατ. (ὑπερσ.) ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'εἴωθα', consuetudinem indicat εἰς τὸ γυμνάσιον φοιτᾶν καὶ τοῖς νεανίαις διαλέγεσθαι περὶ τῶν τῆς πόλεως πραγμάτων. Μιᾷ τῶν ἡμερῶν, ἐν ᾧ οἱ νεανίαι ἐγυμνάζοντο, εἰσῆλθεν ὁ Ἐξηκίας εἰς τὸ γυμνάσιον καὶ κατέλαβε συζήτησινdeprehendit disputationem (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν. + αἰτ. ἑν. θηλ.) — invenit disputationem iam inchoatam περὶ τῆς συμμαχίας τῆς πρὸς Κορινθίους.

Κλεόμβροτος μὲν οὖν, νεανίας τις τῶν εὐγενεστάτωνnobilissimorum (ὑπερθ. γεν. πλ. ἀρσ.) — superlativus ab 'εὐγενής', significans summo genere nati, ἔλεγεν ὧδεsic (ἐπίρ.) — adverbium modi, hoc modo, ita· "Οὐκ ἔστιν ἡμῖν λυσιτελὲς πρὸς τοὺς Κορινθίους συμμαχίαν ποιεῖσθαι. Οὗτοι γὰρ ἀεὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις φίλοι ὄντες τυγχάνουσιforte sunt (ὁριστ. ἐνεστ. ἐνεργ. γ' πλ.) — a verbo 'τυγχάνω', hic cum participio coniunctum statum fortuitum indicat."

Πρὸς ταῦτα δὲ ἀντεῖπενcontradixit (ἀορ. β' ἐνεργ. ὁριστ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'ἀντί' et 'εἶπον', significat 'respondere contra aliquid' ὁ Δημήτριος, νεανίας καὶ αὐτὸς πολλάκις τῇ ἐκκλησίᾳ παραγενόμενοςpraesens (μτχ. ἀορ. β' μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — verbum compositum ex 'παρά' et 'γίγνομαι', significat 'adesse, praesens esse'· "Ἀλλὰ νῦν γε, ὦ Κλεόμβροτε, οἱ Κορίνθιοι πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους διαφέρονταιdiscordant (ὁριστ. ἐνεστ. μέσ. γ' πλ.) — verbum compositum ex 'διά' et 'φέρω', hic in forma media significat 'dissentire, discordare'. Ἔστιν οὖν καιρὸς ἐπιτήδειοςtempus opportunum (ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — expressio significans 'occasio apta vel conveniens' συμμαχίαν ποιεῖσθαι."

Τότε δὴ προσελθὼν ὁ Ἐξηκίας ἤρετοinterrogavit (ἀορ. β' μέσ. ὁριστ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἔρομαι', significat 'interrogare'· "Τί δὲ ὑμῖν δοκεῖ, ὦ νεανίαι, περὶ τῆς φύσεως τῶν συμμαχιῶν; Πότερον ἐπ' ὠφελείᾳpropter utilitatem (δοτ. ἑν.) — phrasis praepositionalis significans 'commodi causa, ad utilitatem' μόνον ἢ καὶ ἐπὶ τῷ δικαίῳ συντίθενταιcomponuntur (ὁριστ. ἐνεστ. μέσ. γ' πλ.) — verbum compositum ex 'σύν' et 'τίθημι', in forma media significat 'componere, constituere, pacisci';"

Ὁ μὲν οὖν Κλεόμβροτος ἀπεκρίνατοrespondit (ἀορ. α' μέσ. ὁριστ. γ' ἑν.) — verbum deponens, significat 'respondere'· "Δῆλον ὅτιmanifestum quod — locutio adverbialis significans 'manifeste, evidenter' ἐπ' ὠφελείᾳ, ὦ Ἐξηκία. Τίς γὰρ ἂν βλάπτωνlaedens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'βλάπτω', significat 'laedere, nocere' ἑαυτὸν ἄλλῳ συμμαχοίηfoedus faceret (εὐκτ. ἐνεστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — verbum compositum ex 'σύν' et 'μάχομαι', in modo optativo cum particula ἄν significat actionem hypotheticam;"

Ὁ δὲ Δημήτριος· "Οὐχ ἁπλοῦνsimplex (ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. οὐδ.) — adiectivum quod significat rem non complicatam τοῦτό γε, ὦ φίλε. Αἱ γὰρ συμμαχίαι καὶ ἐπὶ τῷ δικαίῳpropter iustitiam (πρόθ. + δοτ.) — locutio praepositionalis quae indicat causam vel fundamentum γίγνονται. Ἢ οὐχ ὁρᾷς ὅτι πολλάκις βοηθοῦμεν τοῖς ἀδικουμένοιςiniuriam patientibus (μτχ. παθ. παρ. δοτ. πλ.) — participium medium-passivum a verbo ἀδικέω, εἰ καὶ οὐδὲν ἡμῖν αὐτοῖς ὄφελοςutilitas (ὀνομ. ὀνομ. ἑν. οὐδ.) — substantivum quod indicat commodum vel utilitatem;"

Ἐνταῦθα ὁ Ἐξηκίας ὑπολαβώνexcipiens (μτχ. ἀορ. β' ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium aoristi a verbo ὑπολαμβάνω, hic significat 'respondendi causa sermonem excipere'· "Εὖ λέγεις, ὦ Δημήτριε. Καὶ γὰρ αἱ πόλεις ὥσπερ οἱ ἄνθρωποι ἀρετῆς ὀρέγονταιappetunt (ὁριστ. ἐνεστ. μέσ. γ' πλ.) — verbum medium quod indicat desiderium vel studium alicuius rei. Ὥσπερ οὖν ἄνθρωπος ἐπιεικὴς βοηθεῖ τῷ φίλῳ οὐκ ὠφελείας ἕνεκαcausa, gratia (πρόθ. + γεν.) — praepositio cum genitivo quae indicat causam vel finem μόνον, οὕτω καὶ πόλις ἀγαθὴ τῇ συμμάχῳ. Ἆρ' οὖν οὐχ ἡ ἀρίστη συμμαχία ἡ ἐπ' ἀμφοῖνin utroque (πρόθ. + δοτ. δυϊκ.) — locutio praepositionalis cum dativo duali quae significat 'in duabus rebus' ἐστι, τῷ τε συμφέροντι καὶ τῷ δικαίῳ;"

Τοιαῦτα μὲν ὁ Ἐξηκίας τοῖς νεανίαις διελέγετοdisserebat (παρατ. μέσ. γ' ἑν.) — imperfectum verbi διαλέγομαι, significat continuatam actionem disputandi, ἐκεῖνοι δὲ τοῖς λόγοις αὐτοῦ ἥσθησανdelectati sunt (ἀορ. παθ. ὁριστ. γ' πλ.) — aoristus passivus verbi ἥδομαι, indicat voluptatem perceptam. Καὶ πολλάκις μὲν ἔτι εἰς τὸ γυμνάσιον ἀφίκετοpervenit (ἀορ. μέσ. ὁριστ. γ' ἑν.) — aoristus medius verbi ἀφικνέομαι, τῇ δὲ τέχνῃ τῇ ἑαυτοῦ πρωτεύωνexcellens (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium quod significat 'primum locum obtinens, excellens' οὐκ ἐπαύετο· τὰ γὰρ ὑπ' αὐτοῦ πεποιημέναfacta (μτχ. παρακ. παθ. ὀνομ. πλ. οὐδ.) — participium perfecti passivi a verbo ποιέω ἀγγεῖα ἔτι καὶ νῦν θαυμάζεται.