Ὁ Ἔρως τῆς Λιθίνης Καρδίας

Ὁ Καλλίας, ἀγαλματοποιὸς ἐπιφανήςillustris (ἐπίθ. ὀνομ. ἀρσ.) — clarus, nobilis, insignis, ἐν τῇ ἀκροπόλει εἰργάζετοlaborabat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἐργάζομαι', opus faciebat. Τὰ ἀγάλματα αὐτοῦ, μάλιστα δὲ τὰ τῆς Ἀθηνᾶς, τὴν μεγίστην δόξαν τοῖς Ἀθηναίοις παρεῖχενpraebebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'παρέχω', dabat vel afferebat. Πᾶσαν τὴν ἡμέραν τῇ τέχνῃ προσέκειτοincumbebat (παρατ. ὁριστ. μέσ. γ' ἑν.) — a verbo 'πρόσκειμαι', deditus erat, studebat, τοὺς λίθους εἰς μορφὰς θείας μεταβάλλων.

Ἐν ᾧdum (χρονικὸς σύνδεσμος) — coniunctio temporalis, 'dum' vel 'quando' δὲ τὸ νέον ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης ἐδημιούργειfabricabat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'δημιουργέω', creabat vel fabricabat, ὁ Καλλίας τοῦ κάλλους τοῦ οἰκείου ἔργου οὕτως ἠράσθηadamavit (ἀορ. ὁριστ. παθ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἐράομαι', amore captus est ὥστε εἰς μανίαν τινὰ ἐμπεσεῖνincidere (ἀορ. ἀπαρέμφ. ἐνεργ.) — a verbo 'ἐμπίπτω', incidere in aliquid. Οὐκέτι ἤσθιεν, οὐκέτι ἐκάθευδενdormiebat (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'καθεύδω', somno se dabat, ἀλλὰ διὰ πάσης νυκτὸς παρὰ τῷ ἀγάλματι ἔμενεν.

"Ὦ θεία μορφή," ἔλεγεν, "εἴθε ψυχὴν λάβοις καὶ ἐμὴ γένοιο."

Τὰ δὲ γιγνόμεναaccidentia/res gestae (μτχ. ἐνεστ. μέσ. ὀνομ. πλ. οὐδ.) — a verbo γίγνομαι, participium substantivatum οὐκ ἐλάνθανεlatebant (παρατ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo λανθάνω, cum accusativo personae construitur τὸν ἱερέαsacerdotem (αἰτ. ἀρσ. ἑν.) — nomen quod ministrum dei designat τοῦ Ἀπόλλωνος, ὃς τῷ ἀγαλματοποιῷstatuario (δοτ. ἀρσ. ἑν.) — nomen compositum ex ἄγαλμα (statua) et ποιέω (facio) προσελθὼν ἔλεξε τάδε·

"Ἄκουε, ὦ Καλλία, χρησμὸν ὃν ἐμοὶ ὁ θεὸς ἔδωκεν· 'Ὃς ἂν τὸν λίθον φιλῇ, τὴν ψυχὴν ἀπολεῖ. Ἔρως γὰρ ἀδύνατος θάνατον φέρει. Μόνη δὲ ἡ θυσία τοῦ πολυτιμοτάτου σώσει.'"

Ὁ δὲ Καλλίας τῶν λόγων οὐκ ἤκουεν, τῇ μανίᾳ κατεχόμενοςpossessus (μτχ. παρ. μέσ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — a verbo 'κατέχω', significat aliquem qui ab aliqua re tenetur vel possidetur. Ὅτε δὲ ἡ σελήνη πλήρηςluna plena (ὀνομ. + ἐπίθ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — luna in sua forma completa et rotunda ἐγένετο, στέφανον ἐκ ῥόδων τῷ ἀγάλματι περιέθηκεcircumposuit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'περιτίθημι', significat 'circum ponere' vel 'coronare' καὶ τὰς χεῖρας πρὸς τὴν Ἀφροδίτην ἀνέτεινενextendit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'ἀνατείνω', significat 'sursum tendere' vel 'elevare'.

"Δέομαί σου, ὦ θεά," ἔφη, "πνοὴν δὸς τῷ λίθῳ τούτῳ, καὶ πᾶσαν τὴν τέχνην μου σοὶ ἀναθήσωdedicabo (μελλ. ὁριστ. ἐνεργ. α' ἑν.) — a verbo 'ἀνατίθημι', significat 'consecrare' vel 'dedicare'."

Τῇ δ' ὑστεραίᾳpostridie (δοτ. ἑν. θηλ.) — dies sequens vel posterus dies οἱ φύλακεςcustodes (ὀνομ. πλ.) — homines qui custodiunt locum τὸν Καλλίαν εὗρον παρὰ τῷ ἀγάλματι νεκρόν, τὸ σμιλίονscalprum (αἰτ. ἑν.) — instrumentum scultoris parvum et acutum ἔτι κατέχοντα. Τὸ δὲ ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης θερμὸν ἦν καὶ ἐρύθημαrubor (αἰτ. ἑν.) — color ruber in facie vel corpore ἐπὶ τῶν παρειῶνgenarum (γεν. πλ.) — partes faciei sub oculis εἶχεν, ὥσπερ ζῶσαvivens (μτχ. παρ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. θηλ.) — a verbo 'ζάω', significat 'quae vivit' γυνή.

Οἱ δὲ σοφοὶ ἔλεγον ὅτι τὸ πολυτιμότατονpretiosissimum (ὑπερθ. ἐπίθ. αἰτ. ἑν. οὐδ.) — adjectivum in gradu superlativo, a 'πολύς' et 'τιμή', τὴν ψυχήν, ἔθυσενsacrificavit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'θύω', actum sacrificandi significat ὁ Καλλίας, καὶ οὕτω τὴν προφητείαν ἐπλήρωσενimplevit (ἀορ. ὁριστ. ἐνεργ. γ' ἑν.) — a verbo 'πληρόω', significat completionem vel implementationem, τῷ ἀγάλματι ζωὴν διδούςdans (μτχ. ἐνεστ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium praesentis a verbo 'δίδωμι', αὐτὸς δὲ εἰς λίθον τὴν καρδίαν μεταβαλώνmutans (μτχ. ἀορ. ἐνεργ. ὀνομ. ἑν. ἀρσ.) — participium aoristi a verbo 'μεταβάλλω', transformationem significat.